A Asociación Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao celebrou este mércores, 7 de xaneiro de 2026, na igrexa parroquial de Santa Comba (Rianxo), a 76ª misa de cabodano de Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao, figura maior da cultura galega contemporánea e rianxeiro universal. Segundo destacou a asociación, “o acto desenvolveuse nun ambiente de profunda emoción e respecto, arroupado por unha ampla representación institucional e social”.
Entre as autoridades locais presentes atopábanse o alcalde de Rianxo, Julián Bustelo; as concelleiras Tamara García e Alicia Carou; e os concelleiros José Luis Castiñeiras, Miguel Ángel Iglesias e José Antonio Fernández, membros da Corporación municipal. Tamén asistiron os ex-alcaldes de Boiro, Xosé Deira e Manuel Velo, xunto con representantes da cultura rianxeira, como Ramón Brea e Pepa Martínez. A representación da entidade estivo encabezada polo presidente Xosé Bravo, acompañado pola vicepresidenta María Jesús Suárez, o secretario Xusto Ordóñez, a tesoureira María Luísa Prada e os vogais Carmen García , Ramón Dios e Benito Miguéns.
A elas/es sumáronse numerosos veciños e veciñas que, un ano máis, quixeron render tributo á memoria de Castelao, en palabras da asociación “un home que fixo da súa vida un servizo permanente a Galicia”.
76 anos sen Castelao
Castelao faleceu en Bos Aires o 7 de xaneiro de 1950 ás 22:50 horas as 2:50 da madrugada dun domingo rianxeiro. A súa morte, lonxe da patria, “converteuse nun símbolo da traxedia colectiva dun pobo disperso polo mundo, mais tamén da súa capacidade de resistencia e esperanza”, salientou a asociación, lembrando que “Castelao foi o defensor dos humildes: mariñeiros, labregos, emigrantes Castelao entendeu Galicia desde abaixo, desde quen a constrúe cada día”.
Castelao, apuntaron dende a asociación na homenaxe deste 7 de xaneiro, “sabía que Galicia se sostén sobre o esforzo silencioso de quen traballa a terra e de quen se enfronta ao mar. Sabía que a emigración, tantas veces dolorosa, foi tamén unha das columnas que mantiveron viva a identidade galega. Nos seus debuxos, nos seus textos e nos seus discursos, fixo visíbel o que moitas veces permanecía oculto: a dignidade dos humildes, a forza moral dun pobo que non renuncia a ser quen é. A Galicia que soñou: consciente, libre e orgullosa Castelao soñou unha Galicia que se recoñece a si mesma, que non se avergoña da súa lingua nin da súa cultura, que non se resigna a ser menos do que pode ser. Na súa Alba de Gloria, cando evoca os heroes e mártires da nosa historia, lembra que Galicia non naceu dun decreto, senón do esforzo acumulado de xeracións”.
O adeus en Bos Aires: un funeral para a historia
A asociación rianxeira fixo tamén un achegamento ao funeral do seu ilustre veciño: “O luns 9 de xaneiro, o cadaleito foi disposto sobre un lenzo de Camariñas, delicadamente tecido, e adornado con rosas da pampa, nunha imaxe que condensaba a unión entre Galicia e a Arxentina, entre a terra que o viu nacer e a que o acolleu nos seus derradeiros anos. Sobre o féretro botouse terra de Galicia chegada expresamente para el, mesturada coa que xa se conservaba en Montevideo. Era un acto cargado de simbolismo: Castelao descansaba, por fin, sobre a terra que tanto amara e pola que tanto loitara. Cuberto coa bandeira galega, recibiu a homenaxe multitudinaria da colectividade galega en Bos Aires. O sacerdote vasco Iñaki de Azpiazu, compañeiro de exilio e amigo, pronunciou os responsorios en latín e, no interior do panteón galego do cemiterio da Chacarita, definiuno con palabras que quedaron gravadas na memoria colectiva: ‘Castelao, home bo; Castelao, amante da súa terra’. Aquelas palabras, pronunciadas nun lugar sagrado para a emigración galega, resoan hoxe con idéntica forza. Falamos dun home que fixo da súa vida un servizo, un sacrificio e unha entrega:
Castelao, fillo de Rianxo, guía do noso pobo e símbolo eterno da dignidade galega. Castelao naceu en Rianxo, mais Rianxo naceu tamén nel”.
A lembranza en Rianxo: un acto de unidade e memoria
Sete décadas despois, en Rianxo, baixo o responso do crego Marcelino Sánchez, celebrouse unha cerimonia solemne na que participaron veciños e veciñas que quixeron honrar a memoria do rianxeiro insigne. A misa, marcada pola sobriedade e pola emoción contida, evocou “non só o home e o intelectual, senón tamén o símbolo que Castelao representa para Galicia”, salientaron dende a Asociación Castelao.
Ao remate da celebración, a comitiva desprazouse ata o Paseo da Ribeira para realizar a tradicional ofrenda floral diante do busto do escritor.
O alcalde de Rianxo, Julián Bustelo, e o secretario da asociación, Xusto Ordóñez, foron os encargados de depositar o ramo de flores, acompañados polos demais membros da entidade e por un numeroso grupo de veciñas e veciños que quixeron sumarse ao acto.
Tras a colocación das flores, o busto quedou rodeado de asistentes que formaron un pequeno círculo arredor do monumento. A xornada concluíu coa interpretación do Himno galego, cantado a coro por todas as persoas presentes, enchendo o Paseo da Ribeira dunha emoción compartida que puxo o broche final a unha homenaxe que, un ano máis, “reafirmou o compromiso da comunidade coa preservación da memoria de Castelao”.
Compromiso da Asociación Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao
A asociación manifestou publicamente o seu firme e solemne compromiso para este ano 2026 e para os anos vindeiros: “Traballaremos con dedicación para divulgar a obra, a biografía e o pensamento de Castelao; promoveremos actividades culturais, educativas e divulgativas; e contribuiremos a que, na súa terra, reciba o recoñecemento pleno e merecido que lle corresponde como figura esencial da identidade galega. Porque honrar a Castelao é honrar a Galicia. E manter vivo o seu legado é un deber que asumimos con orgullo, responsabilidade e profunda devoción”.
