Galicia celebra o seu Día Nacional este 25 de xullo. Os actos comenzaran coa tradicional ofrenda Nacional do Reino de España o Apóstolo Santiago, será a 380 desde que se instituirá polo rei Felipe IV en 1643.
A ofrenda será realizada polo xefe do executivo galego nomeado delegado rexio para a Ofrenda deste ano. Sobre as 10.00 da mañá o Presidente da Xunta Alfonso Rueda pasará na praza do Obradoiro, revista ás tropas da Brigada ‘Galicia’ VII – do Exército de terra con sede en Pontevedra. As 12 e mentres a comitiva real entra na catedral polo pórtico da Gloria.
O acto relixioso estará presidido polo novo Arcebispo Metropolitano de Compostela, Monseñor Francisco Prieto Fernández. O nuncio do papa en España, monseñor Bernardito Aúza impoñerá o palio de metropolitano ao novo arcebispo durante a cerimonia da Ofrenda do Apóstolo.
O acto que se poderá seguir a través de TVG, TVE e a canle internacional de TVE e por internet pola Televisión de Galicia.
Pola tarde celebrarase a tradicional misa do padroado de Rosalía de Castro en San Domingos de Bonaval.
Este Día de Galicia completouse este luns coa entrega das Medallas de Galicia a Juan Pardo, Carlos Nuñez e Luz Casal nuna cto celebrado na Cidade da Cultura no monte Gaiás.
Parellamente ós actos institucionais as formacións políticas celebran diversos actos en Santiago e Rianxo, mentres que o Concello de Santiago entregará o recoñecemento “Alba de Compostela” . O Teatro Principal de Santiago de Compostela será o escenario desa primeira edición, un acto institucional organizado polo Concello de Santiago e inspirado no afamado discurso ‘Alba de Gloria, que Castelao fixo en Bos Aires o mesmo día de 1948. O pobrense Daniel Lorenzo Santos, estará entre os homenaxeados .
HISTORIA DA OFRENDA NACIONAL DO DIA DE GALICIA
A ofrenda do Día de Galicia é a denominación que recibe a doazón realizada á catedral de Santiago de Compostela cada ano pola Coroa ou o Goberno español, segundo os distintos momentos históricos, para axudar ao sostemento do culto a Santiago. Foi instituida polo rei Felipe IV en xuño de 1643 e preséntase na basílica compostelá cada 25 de xullo, festividade do Apóstolo.
A Ofrenda naceu coa intención indirecta de compensar á Igrexa compostelá e ao propio santo polos duros anos que viviran desde finais do século XVI, no que se puxo en dúbida a tradición compostelá e o propio padroado español de Santiago. Mesmo no mesmo 1643 determinados sectores presionaban á Coroa para situar como patrón ao arcanxo San Miguel. En todo caso, aos ollos composteláns presentouse como un exemplo da devoción do monarca ao Apóstolo.
O primeiro oferente (1643) foi o capitán xeral de Galicia e gran prior de Navarra, Martín de Redín, nomeado por designación real. Resaltou que a Ofrenda se establecía polos favores que “en todo tempo” o rei Felipe IV recibira do Apóstolo e polos recibidos polos seus antecesores “por tantos séculos”. Contestoulle o arcebispo do momento, Agustín de Spínola.
A Ofrenda, instituida a perpetuidade, mantívose sen grandes sobresaltos ata o ano 1812, cando se propuxo e aprobou nas Cortes de Cádiz a súa supresión. Derívaa conservadora do rei Fernando VII evitou que a medida se consumase. Con todo, en 1869, durante o goberno revolucionario, anulouse a contribución -non a Ofrenda en si- alegando motivos orzamentarios. En Santiago interpretouse como unha supresión de facto e así se lle comunicou ao Goberno. De novo os vaivéns políticos permitirán a súa continuidade, cada vez máis alicaída e menos solemne, ata que durante a Segunda República, a principios dos anos trinta do século XX, o Goberno central renuncia ao seu dereito para presentar oferente.
A nova crise trátaa de salvar a Archicofradía do Apóstolo Santiago, institución tradicionalista compostelá que se encarga neses momentos e durante uns anos de organizar a cerimonia. Busca para iso a representantes das principais institucións santiaguistas españolas: en 1934 realizan a Ofrenda os Cabaleiros da Orde Militar de Santiago; en 1935 a encargada foi a Congregación de Cabaleiros da nosa Señora do Pilar de Zaragoza. As dificultades terminan cando o 21 de xullo de 1937 o ditador Francisco Franco, en plena Guerra Civil, publica un decreto mediante o que restaura a Ofrenda como obrigación institucional -considera que España está en débeda co Apóstolo-. O mesmo texto establece como festa nacional española a data do 25 de xullo, día de Santiago e da presentación da Ofrenda.
Mil escudos de ouro //// Foi o propio Felipe IV quen fixou en mil escudos de ouro o valor material da Ofrenda. Era unha cantidade significativa para a época, aínda que non desmesurada, segundo os cálculos comparativos que se realizaron e os efectos que esta achega produciu na catedral compostelá. A historiadora Ofelia Rey Castelao considera que a pesar da súa modestia, a Ofrenda chegará a significar a mediados do século XVIII e comezos do XIX “máis da cuarta parte dos ingresos da fábrica” catedralicia. Neste significativo resultado influíu, sen dúbida, a escaseza de recursos que recibe o templo xustamente nos devanditos períodos, #ante a crise do Voto de Santiago e a diminución das peregrinacións.
En 1937, ao reactivar Franco a Ofrenda, volveu fixar nos mil escudos de ouro orixinais. Conta José María Díaz, deán da catedral compostelá, que cando en 1961 tentouse actualizar a súa contía calculouse que o seu valor non superaba as 10.000 pesetas [60 euros], unha cantidade xa nese momento pouco máis que simbólica.
Dos reis sen os reis //// Aínda que Felipe IV chegou a pensar en presentar el mesmo a Ofrenda, non o fixo ningún monarca español ata avanzado o século XIX. Tampouco houbo visitas dos reis durante tan longo período de tempo. O primeiro en facelo foi, en 1877, o rei Alfonso XII, que visitou Santiago ese ano grazas ás xestións do arcebispo e cardeal compostelán Payá e Rico. Como 1877 non foi ano santo, houbo que esperar ata 1909 para ver un monarca realizando a Ofrenda en período xubilar. Fíxoa ese ano o rei Alfonso XIII.
Durante o franquismo foi o propio ditador o que se reservou o privilexio de presentala durante todos os anos santos celebrados desde 1984 ata a súa morte en 1975. Nos demais anos os delegados rexios adoitaban ser os capitáns xerais da VIII Rexión Militar (Galicia) ou do Departamento Marítimo de Ferrrol. Desde 1976 é o rei Juan Carlos quen designa aos delegados rexios. Con frecuencia os elixidos son as principais autoridades de Galicia, o alcalde compostelán e outras autoridades do Estado. Durante os anos santos celebrados desde a súa chegada ao trono -1976, 1982, 1993, 1999 e 2004- o propio monarca foi o oferente.
A cerimonia da Ofrenda consiste desde os seus inicios na entrada solemne na catedral do delegado designado ou, no seu caso, do propio rei ou xefe do Estado do momento e a simbólica presentación da Ofrenda durante a misa. O oferente realiza unha invocación ao Apóstolo á que responde o arcebispo compostelán.
A ofrenda da translación //// En 1646 as Cortes estableceron unha segunda ofrenda en honra a Santiago. Fixouse en 8.000 reais de vélaro e mandábase presentar cada 30 de decembro, día no que a Igrexa compostelá conmemora, desde a Idade Media, a Festa da Translación. Nela celébrase a milagrosa viaxe do corpo do apóstolo Santiago de Palestina a España. [MR].
