Riba da mesa sempre houbo un pano. Riba do pano, unha xerra de barro. No interior da xerra, viño branco que unha especie de pailebote ou pequena goleta transportaba desde Vilagarcía ao porto de Ribeira nun bocoi de madeira con catro aros de latón conformando a súa típica estampa. Un bocoi que o pai avillaba para que, cando o viño que había na xerra remataba, fora remudado por outro novo ao que, festivamente, un coñecido construtor de banquetas de sentar e fregar o chan saudaba gozosamente: “Bendecida sexa e terra que deu a cepa que deu a uva que deu o viño que hoxe probo nesta casa”.
A cerimonia, celebrada sempre na entrada da casa número 3 da rúa Cervantes (Bandaurrío, Ribeira) era protagonizada cada pouco por un homiño fraco e de bo ver, que todo Deus coñecía como Pepe Muerto e que, polo beneficio que dos seus brazos e mans tiraba, máis semellaba un polbo ca un ser humano: desas mans e deses brazos penduraban bancos, banquetas, cadeiras que puña á venda polas rúas da cidade arousá case sempre en horario de mañá.
Nunca souben o seu nome. A Pepe Muerto pasáballe o que a Moncho Mocas, peculiar barbeiro-perruqueiro de diminuto tamaño, que amolaba a navalla de barbear e cuspía cara a rúa desde o interior da perruquería sen ter conta de si pasaba ou non pasaba alguén ao que podería “cazar” cos seus disparos bucais. A este Moncho Mocas preguntóulle un día un home recén chegado a Ribeira onde ficaba a casa do señor Landeira e o barbeiro, dalle que lle da á navalla, vai cara á porta da pèrruquería e, sinalando coa mesma navalla de barbear só lle dixo ao preguntador: Ramón Liñayo Iglesias, natural e viciño de Ribeira. Meu pai, que era quen preguntara e que exercía de carteiro recén chegado de Canarias, entendeu perfectamente e foi un grande amigo do pequeno Moncho Mocas.
O fillo maior deste carteiro, aínda máis recén chegado a Ribeira que seu pai, preguntou a este onde podería mercar unhas libretas para ir ao colexio Compostela que, na rúa Colón de Ribeira, rexentaba un Mestre represaliado pola guerra, excelente debuxante e profesor de caligrafía, encantador de números que, cal mago coas serpes nos encantaba para aprendelos, sumalos, restalos, dividivilos e convertelos en protagonistas de regras de tres, de interese simple e composto e mil argalladas máis que guiaban a un polos carreiros da raíz cadrada, a conversión en litros dos metros cúbicos e ata as inexplicables concepcións e reconversións de números e letras para aquel rapaz inintelixibles disfrazadas de ecuacións de primeiro e segundo grao.
Pois ben, ese fillo de carteiro deu coa tenda que seu pai indicara. Era a tenda de Moghamito, que ficaba no Malecón, esquina a rúa de Penín, que o era tamén do cine Riveira (é decir, de Moraña), da taberna de Fernando, do bar Penín, do restaurante Villa e do pazo -polo lateral- do marqués de Otero Goiáns.
E xa na tenda aquel rapaz -que moito se imitaba a min- entrou na tenda de Moghamito e preguntóulle a un home grande e barrigolo, de cara simpática, se aquela era a tenda do devandito Moghamito. Este home, que souben posteiromente tiña de nome Jesús e de apelido Gil, foi unha especie de Capitán Trueno collendo unha escoba que con outras formaban parte dun exhibidor de vasoiras e que me estampou na cabeza con grande estrondo e perda da mesma vasoira porque esta era de canaveira e alí quedou, esgazada e invalidada para a venda. Obviamente saín da tenda como Pedrín fuxía dos malos cando axudaba a Roberto Alcázar na pelexa contra o crime organizado.
Cando meu pai, o carteiro, soubo do acontecido, esnafrábase coas gargalladas. Gil -é dicir, Moghamito- e máis el fixéranse bos amigos en pouco tempo por seren ambos os dous grandes afeccionados ao xogo das damas e do xadrez. Pero quen apañou o vasoirazo foi servidor, algo que máis dunha vez teño lembrado a Jesús Gil, cubano de sentimento e pai de Gerardo, que foi un bo amigo para min.
Era a Ribeira dos anos 50 e pouco, a que tiña “barberías” na rúa Manzanares (a de Cabanelas), no Malecón (a do Muxo), no Castelo, fronte ao cruceiro, a do Sucuruco (en Padín), e a de Núñez (perto do cruce do policía municipal de tráfico). Unha Ribeira que falaba un galego moi de seu que non celebraba -porque ninguén o mandaba- un día coma o de hoxe, adicado ás letras galegas e que me serve para lembrar tempos e anécdotas inesquecibles.
