“Unha carta amarela, con manchas de café”. Antón Luaces

Luís era un antigo estudante na Escola de Náutica da Coruña, que preparaba o “salto” ao posto de máxima responsabilidade a bordo dun buque: capitán. Cumprira os días esixidos de navegación para os titulados de ponte e agora aspiraba a ser o que ningún membro da súa familia fora ata ese momento: mandar un barco mercante, posiblemente un que lle ofrecera a compañía navieira na que fixera as prácticas e pasara pola experiencia de ser un segundo e un primeiro oficial. A empresa armadora dixéralle que pasara o exame pertinente e que, unha vez co título no peto, se presentara de novo en Bilbao onde, habilitado oficialmente para elo, podería mandar o novo buque da compañía, rompendo o vello dito segundo o que “a barco novo, capitán vello”. El, Luis, sería un capitán novo -iso sí, con experiencia- na ponte de mando dun buque tamén novo.Era uns anos maior ca min, o que non foi obstáculo para que compartiramos unha boa amizade. Os dous eramos bastante calados, falabamos mou pouco pero entendiámonos con poucas verbas. Un día díxome que tiña que me pedir un favor, que precisaba de axuda. Solprendido, respostei que se estaba na miña man, podía contar comigo.
E o asunto era o seguinte: tiña que facer prácticas de morse e non dispuña na súa casa -a casa patricia, sen pai nin irmáns, só coa nai- con ninguén que lle botara unha man no estudo desta especialidade. Cando souben o que era que precisaba de min, dixen a verdade: “Non teño nen a máis mínima idea de morse”. Botóuse a rir antes de me dicir: “Trátase de que tí, no pulsador, marques -escribas- unha letra, unha palabra, das que figuran neste libro. Acenderáse esta lámpada ao contato do pulsador e eu iréi traducindo o que escribas”.Así o fixen. Collínlle gusto e un certo xeito. Luis coñecía perfetamente o abecedario morse e eu ía aprendendo a desentrañalo. Foi un verán, polas mañás, coa praia a escasos cen metros da casa paterna deste amigo. 

Cando entraba no seu domicilio para compatir as clases de morse, había que percorrer un largo corredor adornadas as súas paredes con moitos motivos mariñeiros. Un deles chamou sempre a miña atención. Era unha carta mariña que, enmarcada, presidía unha parede entre dúas ventás. O marco, azul escuro, dáballe unha certa prestancia. Pero máis e mellor era a lenda da propia carta: “Spain West Coast. Cabo Toriñana To Punta Carreiro. From Spanish Governement Surveys 0f 1907-1908”, onde se establecían marcas a moreas, trazas a lápis máis ou menos borradas e buratiños a penas perceptibles supoño que producidos polas puntas dun compás. A carta mariña tiña manchas de humidade e moitas outras que, sen dúbida, eran de café. Ou de té. A cor da carta mariña mudara na maior parte da súa extensión a marelo, conservando un pouco da orixinal, branca, en espazos moi máis reducidos. Esta carta sempre me obrigou a ollala cando iamos Luis e máis eu cara á sala que el utilizaba para estudar en na que faciamos as prácticas de morse. E un día, o propio Luis preguntóume se me chamaba a atención aquela carta e dixen que si, efectivamente, porque nunca antes vira outra.

“Pertenceu a meu avó materno. Pero non porque el fora mariño, senon porque a atopou na praia do Touro, entre as pedras, nunha saquetiña supostamente impermeabilizada na que, sen embargo, penetrara a auga do mar. Velaí a humidade que lle afectou e que nunca fun quen de limpar. Esta carta mariña foi a que me levou a estudar a carreira de Náutica. Unha carta que, é ben seguro, pertenceu ao capitán de algún buque afundido Deus sabe cándo e onde, pero que, seguramente, entrou na ría de Arousa e veu parar ao Touro, onde meu avó Manuel a atopou”.Para Luis era moi importante. Tanto que, para me agradecer a axuda que lle prestara -mínima, pola miña parte- uns días antes de realizar as probas na Coruña para a súa confirmación coma capitán, díxome na porta da súa ao nos despedir: “Cando remate os exames ei chamarte para celebrarmos o título de capitán”. Maticei: “Será se aprobas”. E moi seguro, dixo: “Aprobaréi”.Aprobou. E o día antes de se incorporar ao destino, d´ñixome se podía achegarme á súa casa. Aló fun. Recibiume na porta, coma decote, E no mesmo corredor que tantas veces percorrera entregóume un sobre de grandes dimensións no que figuraba escrito con pluma o meu nome e a seguinte lenda: “Para o meu amigo Antón, co agradecemento deste novo capitán da Mariña Mercante pola súa inestimable axuda. Luis S. F.”.

Non fun quen de pronunciar unha soa palabra: no interior dese sobre, plegado coidadosamente, estaba a carta mariña que o avó de Luis atopara un día na praia do Touro. Démonos unha forte aperta, desexóume moita sorte e eu díxenelle “Que teñas sempre boa proa, Luis”. Témonos atopado polo Malecón de Riveira. Moi poucas veces. Pero vai xa unha chea de anos que non nos vemos. Nin sei del. Pero a carta mariña con manchas de café (ou de té, non séi), con marco de madeira azul que eu encarguéi, permanece pendurado no corredor da miña casa, perto dos libros que máis estimo. Cada vez que vou ao meu cuarto bótelle unha ollada á carta marela, con manchas de humidade, café e, supoño, gardadora de soños sen conto dun capitán que un dìa perdeu o seu barco a saber onde.