“Os dereitos de todos”. Luís Celeiro

Ela e o seu marido fóronse vivir a Ceuta hai uns cantos anos, recen casados e sen fillos. Nun daqueles
cuarteis estivera destinado Marcial, como soldado forzoso e antimilitarista confeso. Ao volver da
“mili”, e despois de tempadas longas traballando no mar ou na construción, plantando pinos e
arranxando estradas, acordou volver a Ceuta, para atender a cantina daquela muller moura que lles
daba de beber aos soldados galegos e que lles permitía cambiarse de roupa nun cuarto escuro, por
detrás mesmo do mostrador, entrando, á dereita.
A dona da cantina, a “patroa”, acolleuno con moito gozo, deixoulle as chaves, a neveira, as mesas e
as cadeiras para que puidesen seguir sentándose os soldados que chegaban, con cara de sufrimento,
en cada unha das quendas. El vía a aquela terra como africana, como un anaco doutro continente,
pero por ela daba a vida, pola terra e pola xente, moura ou branca. Xa nos anos sesenta do século
pasado, cando se constrúe a Biblioteca de Ceuta, un grupo de profesores mozos achéganse á cidade
para traballar no ensino e para organizar o futuro.
A taberna de Marcial era o lugar de referencia para aquela xente nova, intelectuais que facían o seu
traballo e permanecían felices, ata que aprobaban as oposicións e obrigatoriamente marchaban,
deixando unha herdanza rica, con valores extraordinarios e reforzados por algúns dos soldados aos
que lles tocaba facer alá o seu correspondente período militar.
Quen organizará agora o futuro desta cidade? Despois de tanta desfeita, de tanto despropósito, de
tanto engano e de tanta reviravolta, ninguén sabe que aconteceu en Ceuta neste verán. E, aínda
máis, ninguén é capaz de dicir nada sobre esa inxente cantidade de humanos mortos, deses mortos
que mataron. Cantos foron?
Se Marcial da Devesa estivera vivo, coa axuda da súa dona e dos clientes da taberna, contaríaos a
todos e todos terían un enterro digno, probablemente civil, e cos seus nomes gravados nunha
lápida monumental, disposta para ser lida dun lado e do outro da fronteira. Unha lápida para
interpretar hoxe e para a memoria.
Cómpre recordarlles aos que mandan, en Marrocos e en España, que falen e que se comprometan a
respectar os dereitos humanos, que -como di a Tía Manuela- “son os dereitos de todos, dos negros e
dos brancos, dos que andan no mar e dos que están na terra”.