O artigo 2.3. da Constitución española establece que “a riqueza das distintas modalidades
lingüísticas de España é un patrimonio cultural que será obxecto de especial repeto e
protección”. Os estatutos dos territorios con autonomía propia quedaron facultados para
lexislar sobre esa aludida protección. Mais ese reparto competencias non exime ao
Estado de asumir a parte alícota que lle corresponde no fomento de medidas de política
lingüística.
O Real Decreto 798/2025 crea e regulamenta o Consello das Linguas Oficiais e a Oficina
para as Linguas Oficiais, dispoñendo que “a oficinalidade de ditas linguas vencellará,xa
que logo, a todos os poderes públicos no territorio, incluída a Administración Xeral do
Estado”. O Tribunal Constitucional nunha sentenza de 1986 xa advertira o obrigado
recoñecemento da pluralidade lingüística.
A Irmandade Xurídica Galega vénse manifestando nesa liña doutriñal, de aí que alertase
moitas veces das desacertadas opinións que non interpretan correctamente o alcance da
cooficialidade. É certo que as competencias en defensa do patrimonio cultural son
maioritariamente da Xunta de Galicia; pero tamén das corporacións locais nas que
podemos observar o escaso uso da lingua galega das respectiva policias locais,e tamén
doutros organimos autónonomos. A teor do preceptuado pola Lei de Normalización están
obrigados a desenvolveren políticas lingüísticas propias (“os poderes públicos de Galicia
adoptarán as medidas oportunas”…). Neste senso cómpre salientar a iniciativa promovida
pola Irmandade Xurídica Galega o pasado ano para que Xunta de Galicia e Ministerio de
Xustiza asinasen o acordo de galeguizar o programa informático Atenea.
Con estes fundamentos xurisprudenciais e lexislativos, a Irmandade Xurídica Galega
celebrará o próximo día 9 de xullo, ás 18:30, no Paraninfo da USC un acto de sinatura da
“Declaración sobre o uso das linguas oficiais nas relacións entre a cidadanía e as forzas e
corpos de seguridade do Estado”, coa presenza de representantes cualificados do
Goberno central do que dependen os da Policía Nacional, Garda Civil, Servizo de
Vixianza Aduaneira e Policía Autonómica. Tamén participará a Fegamp, que engloba a
todos os concellos que teñen policiais locais, e a Fiscalía Superior de Galicia. O IMELGA,
que o ano pasado tramitou máis de 34.000 pericias forense, estará representada pola
Xunta de Galicia. Ese caudal documental potenciará a presenza do noso idioma nas
institucións que os tramiten.
A Irmandade Xurídica Galega, que articulou este acordo coa Delegación do Goberno e
Xunta de Galicia, pretende que as FCSE, recoñezan a oficialidade lingüística do galego,
“promovendo e facendo normal o uso do galego, tradicionalmente excluído, nas relación
orais e escritas coa cidadanía, incorporando a lingua galega na tramitación dos
procedementos administrativos nos informes da Policía Científica que teñan por
destinatarios as Seccións de Instrución dos Tribunais de Instancia dos Partidos Xudiciais
de Galicia”. A participación e implicación de dona Aïna Calvo Sastre, Secretaria de
Estado de Seguridade, é a mellor garantía do éxito deste acordo.
Este compromiso inclúe tamén “tomar a iniciativa en galego para atender chamadas,
iniciar conversas e procedementos, sen prexuízo do dereito que asista á cidadanía a
relacionarse e optar por calquera das linguas cooficiais. Neste sentido asumimos o
compromiso de tomar declaracións ás persoas interesadas na lingua da súa elección e a
empregala para a redación escrita da mesma”.
Para todo isto cómpre adecuar os procedementos informáticos de uso nas oficinas
policiais. As institucións asinantes, ao tempo, comprométense á formación contínua e
respeto do coñecemento do galego oral e escrito, asi como dos dereitos lingúísticos da
cidadanía nas súas relacións coas FCSE,facendo fincapé na importancia que ten neste
proceso a Academia Galega de Seguridade Pública da Xunta de Galicia.
*Presidente do Foro E. Peinador.
