O legado dos grandes voos da aviación española entre finais do século XIX e a antesala da Guerra Civil protagonizou unha conferencia celebrada este 22 de abril, enmarcada no ciclo divulgativo sobre historia aeronáutica e memoria cultural que se celebrou na Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago.
Baixo o título “Aviación española 1898–1936: grandes voos, tecnoloxía e contexto político-cultural”, a sesión reuniu a especialistas para analizar o desenvolvemento da aviación en España desde as súas orixes científicas ata as grandes xestas aéreas que marcaron unha época.
A conferencia foi impartida polo tenente coronel Marcelino Sempere Doménech quen fixo referencias históricas clave abordadas durante a presentación como Ramón Franco Bahamonde, Mariano Barberán ou Julio Ruiz de Alda, protagonistas dalgúns dos fitos máis salientables da aviación española.
Da crise do 98 á era dos grandes voos
O relatorio contextualizou o nacemento da aviación militar española tras a crise de 1898 e episodios como Annual ou o desembarco de Lavandas, que evidenciaron a necesidade de modernización tecnolóxica. A partir de 1925 abriuse unha etapa de proxección internacional cos chamados “grandes voos”, en liña coas potencias europeas.
Tamén se repasaron antecedentes científicos, desde os globos aerostáticos do século XVIII ata a institucionalización da aviación a finais do XIX, destacando o papel pioneiro da raíña María Cristina.
Tecnoloxía, navegación e desafíos
O encontro abordou a evolución técnica con aeronaves como o Dornier Wal ou os Breguet 19, así como avances en navegación como o radiogoniómetro, clave en travesías transoceánicas. Analizáronse igualmente as duras condicións de voo da época, con limitacións mecánicas, meteorolóxicas e fisiolóxicas.
O “Plus ultra” e a proxección internacional
Un dos eixos centrais foi o voo do Plus ultra, que en 1926 cruzou o Atlántico Sur e converteu aos seus tripulantes en heroes nacionais. A conferencia repasou as súas etapas, incidencias técnicas e a enorme repercusión mediática e social tanto en España como en América Latina.
Outras xestas: Elcano e Atlántida
A sesión tamén profundou noutras expedicións como a Patrulla Elcano, que uniu España con Filipinas, ou a Patrulla Atlántida, centrada na exploración africana. Ambas as misións evidenciaron tanto a capacidade técnica como as dificultades loxísticas da aviación da época.
Entre a épica e a traxedia
Os relatores abordaron así mesmo episodios menos coñecidos, como accidentes, desaparicións e marcas erradas, alén do papel de figuras como Barberán e Colar ou Juan Ignacio Pombo. Estas historias reflicten os riscos extremos asumidos polos aviadores.
Política, sociedade e memoria
A conferencia subliñou a estreita relación entre aviación e política durante a ditadura de Primo de Rivera e a Segunda República, así como o uso propagandístico dos voos. Tamén se destacou o impacto cultural e social destas xestas, especialmente en territorios como Galicia.
O papel de institucións como as Sociedades Económicas de Amigos do País ou infraestruturas como o aeródromo militar de Lavacolla completaron un percorrido que combinou historia, tecnoloxía e memoria colectiva.
A actividade concluíu poñendo en valor a importancia de preservar e difundir este patrimonio aeronáutico como parte esencial da historia contemporánea española.
Acompañando ao ponente tenente coronel Marcelino Sempere Doménech, estiveron o presidente da Real Sociedade Económica de Amigos do País de Santiago, Francisco Loimil Garrido; o concellleiro José Antonio Constenla e o coronel Juan Pedro Velázquez-Gaztelu Fernández de la Puente, responsable do Aeródromo Militar de Santiago.
