As verdadeiras coordenadas da ubicación do famoso Triángulo das Bermudas, non son as que o sitúan no Atlántico, fronte á costa sureste dos Estados Unidos de América, onde din que desapareceu un escuadrón de cinco avións da Mariña xunto cun avión de rescate, e máis dun cento doutros avións e un milleiro de persoas prácticamente perdidos no mar ou no aire, supostamente no que poido ser a localización da famosa Atlántida. Non, o verdadeiro Triángulo das Bermudas é un triángulo isósceles conformado en Santa Uxía de Riveira pola antiga rúa General Franco, a praza de Compostela e a praza do cruceiro de Bandaurrío, formando ángulos coa xa desaparecida marmolería Casal (nos baixos da casa dos Duendes, na devandita rúa General Franco), a zapatería do señor Manuel O Raxado (na praza de Compostela) e a carpintaría do señor Ramón O Fandolo (na praza do cruceiro de Bandaurrío, perto da estrada a Martín).
Eis o verdadeiro (mentireiro) Triángulo das Bermudas no que os rapaces desta parte de Riveira que incluía nos primeiros anos 50 do século pasado os residentes no primeiro tramo da antiga estrada a Bandaurrío, os que vivían na tamén primeira parte da rúa General Franco (que comezaba no vello edificio de Telefónica convertido posteriormente en obradoiro de bordado) e os propios da praza de Compostela, entre os que estaban os fillos de don Pascual, o veterinario, e os que tiñan o seu domicilio nos arredores da citada praza do Cruceiro (que non sei se é a actual de Teruel), domicilio asimesmo do señor Ramón O Fandolo, con carpintaría no baixo do edificio). O señor Manolo, o señor Ramón e o señor Casal eran quen de facer desaparecer a ducias de cativos que xogaban ao fútbol, ao burro, a Tres Marinos a la Mar, á villa, á buxaina ou peón, ao guá… e, obviamente, provocando decote un maremagnum de berros e carreiras que levantaban dor de cabeza a todo quisque. Cando esto acontecía -que, repito, era cada día agás os das festas de agosto e as do cura, estas en setembro- e máis ou menos a partir das sete da tarde, a primeira resposta en plan “avanzadilla”, era a do señor Manolo O Raxado, zapateiro que non comungaba cos berros da chavalería: de tras do mostrador que tiña entrando na zapataría, á esquerda, o señor Manolo, faciana malhumorada e un cabelo abondoso e gris, comezaba tamén a berrar e. como ninguén lle facía caso e todos sabían -sabiamos- o que ía acontecer seguidamente, comezaba o bombardeo da rapazada, á que guindaba todo tipo de zapatos que, posteriormente -e cando a cativería xa marchara cara a rúa General Franco- tiña que apañar, cousa que facía con notable dificultade dada a súa coxeira.
Na primavera e verán, as anduriñas sobrevoaban esta zona de Riveira e facían niños nos currunchos do balcón da señora Julia, a carniceira. Rápidas coma os lóstregos, voaban diante da chavalería sen parar e o problema para os nenos -nenas non era doado velas nestas zarrapalladas- trasladábanse á casa dos Duendes, edificio de pedra en cuxos baixos tiña a súa marmolería o señor Casal, home de baixa estatura, bigotiño moi coidado, tamén malencarado e con tan pouco humor que respostaba ó balbordo infantil guindando dende a porta do seu obradoiro descartes de lápidas, cruces e tallas sobre as cabezas dos rapaces ós que, máis dunha vez, abría un conán de tamaño superior e sangue abundante.
Na percura de lugares con menor risco, os chavales virabamos a estribor e asentabámonos na praza do cruceiro onde o señor Ramón O Fandolo agardaba con toda a súa batería de tacos de madeira sobrantes do seu labor de carpinteiro na esquina mesmo da praza, fronte ó porlán da señora Julia. Chovían os tacos (coido que tiraba varios cada vez que os guindaba) e era cando, conscentes do moito que berraramos, o moito que corriamos, os suores que nos escorrían por todas as partes do corpo que tiñamos que lavar antes de ir á cama e que o señor Ramón -que conservaba un gran pelo branco- xa cansara de tirarnos refugallos dos seus traballos de carpintaría, recolliámonos nas nosas casas (situadas a escasa distancia dos lugares dos feitos) con todas as medallas postas após batallas sen nomes pero que tiñan eses tres referentes: o señor Manolo O Raxado, o señor Casal o marmolista e o señor Ramón O Fandolo, carpinteiro de sona, cada un deles ubicado en cadanseu vértice do triángulo isósceles desa Atlántida irrecoñecible na que compre situar o tan debatido triángulo das Bermudas que, verdadeiramente, ten as súas coordenadas nesta antiga zona da sempiterna cidade de Santa Uxía de Riveira, visitada cada ano por unha manchea de anduriñas e fotografada polas “carrulas”, crías de gaivotas que eran os drons de aquel tempo no que en Riveira había dous cines (o de Moraña e o do Filipino) e Juanita coa súa máquina de asar castañas situada a escasos metros da entrada do de Moraña e a nai de meu amigo Roque coa súa “asadora” diante do edificio dos de Llovo, fronte ó cine do Filipino.
Para que conste: o Triángulo das Bermudas estaba en Ribeira. Nunca se atoparon barcos perdidos, avións desparecidos e homes e mulleres asimesmo perdidos sen saber como. Pero sí algún zapato descoñecido, algún cacho de mármore ou tacos de madeira, moitos destes sobrantes da “repañota” que se facía para levalos á cociña bilbaína da casa.
Que pouco custaba daquela soñar!. E quen nos ía dicir que Riveira era o lugar de ubicación do Triángulo das Bermudas.
