Noite do venres desta semana. TVE emite un programa no que, certamente, se ofrecen claves á audiencia sobre sucesos producidos na España de Franco que nunca o NO-DO chegou a publicar malia os ter recollidos en son e imaxes. Como aconteceu co final da antiga colonia que España tiña en África.
Falo de Guinea Ecuatorial, onde moitos españois -algúns deles galegos con descendentes en Ribeira- que tiñan instalado o seu sistema de vida na Guinea e que se viron na obriga de modificar ao renunciar España a ese país. Ou, dito doutro xeito: ao outorgar España a Guinea Ecuatorial (outubro de 1968) a independencia.
Ese día, 7.000 españois -segundo se publicou onte- fuxiron de África e os medios de comunicación non puideron dicir ren porque a acabada de aprobar Lei de Segredos Oficiais puxo ferrollo informativo a esa historia recente : o réxime de Franco, a través do Consellio de Ministros, declarou “materia reservada” todo o relacionado con Guinea Ecuatorial. Ningún xornal, emisora de radio ou revista de España podían publicar unha soa palabra sobre o que acontecía na colonia sen arriscarse a multas moi importantes e mesmo ao secuestro da edición.
O obxectivo da orde gobernativa non era outro que “tapar” un auténtico fiasco político e económico vendendo o “traspaso” coma un modelo de fraternidade e éxito diplomático (algo que en certa medida se repetiría, con Franco xa finado, no Sáhara español en 1975 con Marrocos).
A realidade é que, en Guinea, todo virou en cuestión de semanas e a censura franquista decidiu borrar o país do mapa informativo durante case que sete anos: Guinea deixou de existir nas novas para a maioría dos españois.
Detrás desa pantalla e o silencio total non hai outra cousa ca unha guerra aberta entre dous pesos pesados da ditadura franquista: o ministro de Asuntos Exteriores, Fernando María Castiella -que pretendía deste xeito apoios internacionais na ONU para recuperar Gibraltar- e o almirante galego Luis Carrero Blanco, moi achegado aos grandes empresarios e terratenentes vencellados ás lrantacións de cacao, café e madeiras nobres.
O candidato de Castiella foi un burócrata local chamado Francisco Macías, que atacou furibundamente aos españois, aos quen acusou de colonialistas e conspiradores.
Foi tal o desencontro que, en marzo de 1969, máis de 7.000 españois tiveron que fuxir co posto en barcos da Armada e avións militares. Mentres milleiros de familias perdían todo absolutamente e desembarcaban desamparados en Cádiz ou Canarias, a prensa da época non puido publicar nin unha soa liña sobre a situación.
Era un asunto de tipo económico o que o réxime pretendía ocultar para non admitir o fracaso e evitar que a Unión Soviética metera os fociños na zona. O Estado español seguiu enviando remesas millonarias de diñeiro a través do Banco Exterior de España -segundo algún medio- para aboar as nóminas e manter as contas do novo Goberno de Macías.
Informes cnofidenciais españois comezan a falar dun absoluto despropósito: os millóns de pesetas enviados desde Madrid servían directamente para pagar a garda persoal de Macías e armar as milicias que perseguían aos poucos españois que quedaran na Guinea Ecuatorial. Médicos, misioneiros e encargados de fincas padeceron detencións e chantaxes, mentres nos despachos oficiais de Madrid se autorizaban rescates en metálico pagados con fondos reservados para poder repatriar a compatriotas en segredo.
Os retornados estaban obrigados a gardar silencio absoluto se non querían meterse en liortas xudiciais. Nas Cortes da época estaba vetado formular calquera preguntan sobre o tema. E mentres tanto, o Ministerio de Facenda comezaba a tramitar indemnizacións discretas con diñeiro público para compensar aos grandes facendados afíns ao réxime que viran expropiadas as súas terras e aserradoiros na selva guineana.
O pano de silencio termiou ata outubro de 1976, case un ano após a morte de Franco. Foii cando o Goberno de Adolfo Suárez deixou de considerar todo isto como materia reservada. Daquela o desastre xa era maiúsculo e non resultaba posíbel a marcha atrás. A ditadura de Macías arruinara á súa propia poboación e liquidado calquera lazo de confianza con España.
En 1979, un sobriño de Obiang deu un golpe de Estado e tomou o mando en Guinea. Abriuse unha nova etapa e, na década dos noventa, cando as prospeccións no mar, descubriuse unha das maiores bolsas de petròleo e gas de toda África Occidental. Coa chegada do cru, as multinacionais estranxeiras tomaron as costas e os vellos negocios do cacao en a madeira pasaron a ser unha anécdota do pasado.
