No medio do negror que teima en cubrir a pel da nosa Terra Nai e Señora, Galicia, onde a cinza dos incendios deste verán aínda doe nas fendas abertas no chan e na alma, a vida sempre atopa un xeito de berrar o seu milagre. E esa voz de rexurdir chega coa solemnidade dunha resolución oficial: a incorporación do Carballo de Padroso (Quercus robur L.) ao Catálogo galego de árbores senlleiras, segundo publica o Diario Oficial de Galicia (DOG).
Este acto, que eleva o exemplar de Xunqueira de Ambía á categoría de reliquia botánica, é unha necesaria declaración de insubmisión fronte ao inferno que nos asolou. A árbore de Padroso, que cobrou un significado cultural especial grazas á convocatoria dos seus amigos por Bieito Ledo, libreiro e promotor cultural, non é só madeira e folla; é o centro dun universo de esperanza, de afectos, de palabras e de diálogo, diso que tanto nos falta no mundo dos algoritmos e da devastación.
O Carballo de Padroso, enraizado na franxa de protección da Vía da Prata, é a esencia simbólica do valor dos nosos soutos, carballeiras, fragas e bosques de ribeira. É un elo entre os pasos nada perdidos de milleiros de peregrinos que atopan en Compostela o horizonte e que atravesan a nosa terra nun camiño de reflexión, autocoñecemento e compartires. Nos camiños o outro existe.
A nova chega xusto cando o outono viste o noso bosque de tons que van dende o cobre e o ocre —a cor do tanino— ata o amarelo ouro das follas que se renden ao chan. É unha metáfora da nosa identidade, que se manifesta na beleza mesmo na súa etapa de recollida.
Como xa escribín, o compromiso coa nai natureza debe ser total. Debemos recoñecer, como dicía Castelao que o día que saibamos o que vale unha árbore, non teremos necesidade de emigrar. O Carballo de Padroso xustifica a nosa existencia e obríganos a reflexionar sobre a sostibilidade.
A inclusión no Catálogo (que xa suma 205 elementos) implica que esta árbore posúe agora unha protección legal para salvagardar a súa integridade e aparencia, un recoñecemento que supera o campo estritamente biolóxico ao incorporar o seu valor antropolóxico e cultural.
No fondo, estamos a falar de preservar o noso Paraíso, ese que Ramón Otero Pedrayo definía dicindo que:
“O home é a paisaxe. O home galego é a súa paisaxe, que o envolve e o penetra.”
E como ben engadía o sabio chinés Lao-tzu (século VI a.C., filósofo chinés), autor de Tao Te Ching:
“Unha árbore enorme crece dun brote tenro. Un camiño de mil pasos comeza cun só paso.”
O Carballo de Padroso é un primeiro paso. É unha bandeira. Que a súa luz ilumine o traballo de prevención e a acción intelixente para que o fume sexa mañá tan só o recordo dun inferno que non volvemos permitir.
Alberto Barciela
Xornalista
