A Cátedra Institucional Rosalía de Castro iniciou este venres 5 de xullo, oficialmente, a súa andaina. Fíxoo cun acto no Salón Nobre do Colexio de Fonseca (USC) presidido polo reitor Antonio López, no que tamén se lle concedeu a Insignia de Ouro da Universidade de Santiago á profesora emérita da Universidade de Londres Catherine Davies. A Cátedra dedicarase ao estudo académico e crítico da obra e da figura de Rosalía nas súas múltiples dimensións, buscando reforzar a súa proxección e coñecemento tanto no ámbito galego e peninsular como internacional, aspecto que salientou o reitor, quen cualificou a escritora como “figura senlleira”.
Xurdida como froito dun convenio co Parlamento de Galicia e a Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude, terá como prioridade promover achegas sobre a autora dende perspectivas e paradigmas renovadores, pero “sen esquecer a atención a aspectos máis tradicionalmente filolóxicos, como o coñecemento crítico da obra e da figura da escritora en todos os seus aspectos, así como fomentar edicións do conxunto da súa produción, sen desbotas posíbeis textos inéditos”, sinalou o co-director da Cátedra, o profesor da USC Fernando Cabo, quen engadiu que “xa se deron os primeiros pasos coa participación en congresos e seminarios para difundir aínda máis a obra dunha escritora de primeira magnitude” e de “relevancia cada vez máis innegábel”, aínda que paradoxalmente “nunca puido matricularse na USC” por estar prohibido ás mulleres naquela época, explicou.
Pola súa banda, o secretario xeral da Lingua, Valentín García, subliñou que a creación da Cátedra é “un momento histórico” e valorou que todo o mundo coñece a figura de Rosalía, “e cando falamos de cultura galega a primeira na que pensamos é en Rosalía”. García engadiu que é un privilexio que se permita seguir estudando e descubrindo a Rosalía, “unha muller que logrou ser o referente dunha lingua, a galega, fito que non ocorreu con outro idioma”. Neste senso, o responsábel de Lingua da Xunta destacou o labor investigador ao redor da autora que, lembrou, “sempre nos acaba por ensinar novas perspectivas e reflexións”. Así agarda que se leve a cabo con esta Cátedra, froito dun convenio co Parlamento de Galicia e a Consellería de Cultura, Lingua e Xuventude.
Na Cátedra potenciaranse a figura de Rosalía de Castro e a súa obra como elementos dinamizadores das concepcións máis tradicionais referidas á historia literaria, á literatura nacional, aos xéneros literarios e á relación entre escritura e territorio ou entre escritura e identidade de xénero. Tamén se afondará no estudo da significación de Rosalía desde a perspectiva da memoria pública e promoverase a realización de cartografías e outro tipo de achegas, nas que o territorio da provincia da Coruña terá por forza un protagonismo destacado.
Ademais organizaranse actividades de fomento do desenvolvemento local na xeografía vital da autora, en particular na vila de Padrón e a súa contorna (Dodro, Ames…) e nas cidades de Compostela e A Coruña; dinamizaranse iniciativas e facilitaranse colaboracións con entidades relacionadas coa traxectoria, o pensamento e a obra a escritora, así como coas dedicadas a outras figuras canónicas (Pondal, Pardo Bazán ou Curros Enríquez), de modo que o foco abranga a literatura e sociedade do século XIX en toda a súa complexidade; colaborarase na realización de iniciativas doutras entidades e realizaranse tarefas de divulgación a través da rede e de actividades como exposicións, coloquios e outras manifestacións públicas.
Castelao e Carvalho Calero
A de Rosalía de Castro enmárcase no obxectivo da USC de crear cátedras institucionais que estuden a obra académica de ilustres autoras e autores da literatura galega. Xunto á dela, en febreiro a USC incorporou á súa rede outra dedicada a Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, centrada na figura, o pensamento e a obra deste representante sobranceiro da cultura galeguista contemporánea, e en particular da Xeración Nós, nas súas diversas vertentes: literatura, artes, identidade, idioma, xornalismo, cidadanía, ou activismo político. Esta cátedra terá como obxectivos principais o fomento da investigación e da difusión a nivel estatal e internacional de Castelao e da cultura galeguista, promovendo iniciativas de distinto tipo (encontros, debates, conferencias, ou estudos, entre outros) e impulsando a colaboración entre institucións e con entidades da sociedade civil.
En abril aprobouse a creación da Cátedra Carvalho Calero, que abordará a figura, o pensamento e a obra dun representante sobranceiro da cultura galeguista contemporánea e primeiro catedrático de Lingüística e Literatura Galega da USC. Entre os seus cometidos estarán a promoción e o estudo da literatura galega contemporánea, en continuidade das directrices do seu patrocinador intelectual, potenciando así o interese pola lectura e a escritura en galego, apoiando a nova creación, e estando atenta á análise das ideas sobre a Literatura e Cultura actuais, co desenvolvemento de modelos de innovación en educación, investigación e divulgación científica e cultural.
