O Cabido compostelán e a comunidade científica lembran ao Deán Emérito no primeiro aniversario do seu pasamento coa edición de tres volumes do ‘Annuarium Sancti Iacobi’.
Hai vidas que quedan ligadas para sempre ás pedras e á historia do lugar que custodian. A de Don José María Díaz, Deán Emérito e histórico arquiveiro da Catedral de Santiago, é sen dúbida unha delas. Este venres 17 de xullo, cando se cumpre xusto un ano dous meses do seu pasamento, o pazo catedralicio volveu ser o seu escenario. Alí, nun ambiente impregnado de respecto, morriña e gratitude, o Cabido organizou un solemne acto de homenaxe para reivindicar o legado do home que guiou o Arquivo na súa transición cara á modernidade do século XXI.
O acto non foi só un espazo para o recordo afectivo, senón tamén para a xustiza académica. A cita serviu de marco para a presentación de tres novos volumes dixitais da revista do Arquivo catedralicio, o Annuarium Sancti Iacobi (en concreto os números 12, 13 e 14, correspondentes a este ano 2026), que foron editados en estricta parodia e honra ao deán. Trátase dun proxecto de enorme envergadura científica no que participaron máis de cincuenta persoas —entre antigos compañeiros, amigos e investigadores do fenómeno xacobeo— cuxas traxectorias quedaron marcadas, dalgún xeito, polo maxisterio de Don José María.
Unha vida entre legados e pergamiños
A calor do recoñecemento estivo arroupada por unha ampla representación eclesiástica e familiar. O Arcebispo de Santiago, Monseñor Francisco Prieto, presidiu unha mesa que contou coa presenza notable dos bispos de Lugo, Mondoñedo-Ferrol e Ourense, ademais do arcebispo emérito compostelano. Na primeira liña de bancos, compartindo a emoción do momento, estivo tamén o seu irmán, Don Pedro Díaz.
Durante o acto, a figura do homenaxeado foise debuxando a través das palabras de quen mellor o coñeceron no seu hábitat de libros e documentos. O canónigo arquiveiro, Don Francisco Buide, encargouse de trazar unha nítida semblanza profesional e intelectual dun home que estivo máis de tres décadas á fronte do Arquivo. Pola súa banda, Arturo Iglesias e Elena Novás, membros do equipo técnico do arquivo, achegaron a nota máis íntima da xornada, repasando vivencias compartidas e debuxando os trazos máis persoais dun deán que, sen perder o respecto á tradición, foi o verdadeiro artífice da dixitalización e modernización dos tesouros documentais de Santiago.
Un exemplo de rigor para o futuro
O broche institucional púxoo o arcebispo compostelano, Monseñor Francisco Prieto, quen fixo un chamamento rotundo a manter viva a memoria de Don José María Díaz. Nas súas palabras, Prieto instou a todos os que hoxe se dedican á investigación histórica e xacobea a seguir a senda do deán emérito, personificada nese exemplo de constancia inquebrantable e rigor absoluto no estudo que el sempre defendeu.
O recordo de Don José María non se esgota nesta homenaxe de carácter académico. A comunidade diocesana e os seus achegados volverán reunirse o vindeiro luns, 20 de xullo, ás 9:30 horas, no altar maior da Catedral de Santiago, onde se celebrará o funeral polo seu primeiro cabodano. Unha nova oportunidade para dicirlle adeus ao home que, durante 30 anos, fixo que a historia de Santiago fose un pouco máis accesible para o mundo.
