Conxo, en Santiago de Compostela, tivo na súa pradaría vai 189 anos a satisfacción de poder acubillar os primeiros choros da muller que, máis tarde, sería quen de facer cunha estrela na fronte e un cantar no bico, que cada galego mirase cara a Casa da Matanza, en Padrón, para se sentir máis galego e levar, máis tarde, esa súa galeguidade herdada ao silencio maxestoso do Panteón de Galegos Ilustres onde os restos da galega de Compostela repousan cabo dos de Castelao, Alfredo Brañas, Ramón Cabanillas, Francisco Asorey e Domingo Fontán.
Rosalía, sempre tan apegada ao Sar e as campás de Bastabales, é un gromo máis da pedra que ecoa en San Domingos de Bonaval no val do Sar, unha negra sombra á que os galegos cantamos decote para memoria inmorrente de todos os que foron sen dejxar de ser, a voz dos que non abandoan e cuxos cantares marcan un fito cara ó reencontro amoroso, social, intimista e comprometido, orgullosos cos e dos seus nese sempre baixar rumoroso cara a onde se atopar con Gala, Ovidio e Adriano Murguía, os fillos que, con outros, foron abeirando os Cantares Gallegos nese formar parte do Renacemento galego que non todos os nados na Galicia souberon entender e amar, ao igual ca outros nen sequera permitiron as queixas da poeta por unha emigración que castigou ás familias e á terra.
