«Cando a Candeloria ri,
ven o inverno aí.»
«Que chore ou que deixe de chorar
a metade do inverno está por pasar.»
Inda que xa sen a forza doutras datas, a Festa da Candeloria garda na tradición de Galicia grande relevancia no calendario da cultura popular. Somos terra, xente, país tocados coas claves dun universo rural e campesiño dominante sobre o urbano incluso nos nosos días.
Lonxanos quedan aqueles días de vivencias dunha nenez inocente na que asistíamos da man de familiares ao vedro ronsel de romaxes e festas celebradas ao ritmo cadencioso dun ciclo humano marcado, mes a mes, polo santoral. Febreiro era ocasión de latría e de troula na Pobra, así pola Virxe da Candeloria na Santa María do Xobre así polo San Brais noutra Santa María, A Antiga do Caramiñal. Inda que a ollos e sensibilidade de rapaz impresionable, máis que entusiasmo pola laudatio do grimorio solemne dunha liturxia de abstrato significado as ganas de ir daquí para acolá, o regusto e a expectación, xurdían do uso ritual e da crenza mistérica de que a morea de congregados na igrexa éramos partícipes de algo especial. Obviamente, este día ten o seu aquel dentro da ortodoxia eclesiolóxica, supón o punto e final do Nadal: a presentación do Neno no templo, a constatación da pureza da Nai logo do parto ao sentir da antiga cultura xudía. Máis para nós era o día da luz, das velas que se gardarían durante todo o ano en cada fogar para liberarnos de males e perigros, para guiar á boa morte aos espíritos daqueles que asistiríamos na súa derradeira hora.
As tradicións, ser identitario e nexo de unión dos Pobos e das Culturas de cada Pobo do planeta deberían preservarse. Son símbolo de nós e dos nosos devanceiros tal e como ben entendeu o primeiro cristianismo que emerxeu e que se fixo grande practicando o sincretismo relixioso e temperamental con arcanos cultos celtas e ancestrais festas de cultos pagás, como as Lupercales. Mediado o século XX cada 2 de febreiro era tradición ir á igrexa coa avóa, coa nai, ‘vestidos de domingo’ e levar ramiños de mimosa e candeas na man. Obxectos que acadarían o seu carácter máxico, protector, admirativo logo de ser acesas e de recibir beizóns do párroco, sacramentados. En distintas localidades da Península Ibérica, en especial nas Illas Canarias e en Murcia, como en tantas nacións da Iberoamérica segue a ser esta festividade da Candeloria sinónimo de día de gardar e participación de multitudes.
Eran outros tempos, días doutra infancia, si ou si menos adulto_rizada antes de idade, menos adulterada, sen cabal coñecemento do vivir de futuros adultos, nos que a felicidade estaba en pequeñas cousas, humildes xeitos de atopar a ledicia alén da actual obsesión materialista e o imperativo capricho dos mal criados.
Días nos que ‘casaban os paxariños’, sinal de que a natureza avanzaba imparable cara novas primaveras. Aviso de que pronto veríamos os seus niños. Cita para a espiritualidade popular, de beizóns e luz de vida nova, de procesión da humilde imaxe da padroa, da música amiga dos ‘Airiños da Puebla’… Ocasión para deleitar o paladar co ‘bandullo’, tripa rechea desa masa doce suma de fariña de millo, piñóns, pasas, canela, manteca… Delicia dourada ao forno na casa, postre humilde si e popular tamén, para maior alegría do ‘pandullo’ dos que éramos e somos larpeiros. ¡Quén supera cocíñalo hoxe!!
Ah! Con cánta nostalxia miramos tempos idos. Actualmente toda esa riqueza antrópica creada por xeracións en séculos é finita as máis das veces. As tradicións centenarias son relegadas por modas transitorias. Devaluadas as propias esencias do país, o noso patrimonio inmaterial, o noso folklore, as nosas costumes, no menos malo dos estadios en retroceso cando non son ignoradas ou desprezadas por unha sociedade, en xeral, allea ao fenómeno cultural. Vencen a aculturación, o renunciamiento, a pasividade, a comodidade de ‘velas vir’, o non participar polo ‘isto non vai conmigo’ de tanto/a desertor/a do arado. Deixamos de ter identidade e trocámola pola nada. Asistimos á morte dun pobo de seu.
