Estas tardes quedas e frías de inverno son a oportunidade para atallar propósitos que, tempo atrás, e noutras circunstancias, non poderíamos atender.
Chove quedo afora. Manan as beizóns da auga do ceo entre parques arborizados e poemas labrados nas pedras da monumental cidade vedra de Compostela. Cronos gotea unhas horas que, ao calor do fogar e en equilibrio entre relaxo e estímulo da música, dan na clave para abrir o baúl de curiosidades varias e de variado signo e interese, onde agardan pezas curiosas e sorpresas como esta de hoxe.
Lémbrades aquel primeiro billete por valor de 5000 pesetas cando as pesetas eran dineral antes de devaluarse notablemente? Pronto se impondría o ECU, preámbulo monetario do que logo sería o EURO…? Mais recén emitido e posto en circulación aquel billetaxe sucedeu a tentativa do golpe de estado perpetrado o luns 23 de febreiro de 1981. A algarada visibilizada pola cidadanía ao ser emitida por TVE pois que doutras levaban tempo sonando os rumores de pulsos con marcha atrás. Historia coñecida.
No ámbito local e doméstico, para aqueles de nós que inda non tiñamos idade para saber comprender que era tal suceso, a tentativa do golpe foi día sen cole, de familiares asustados, preocupados no empeño de reunir víveres para permanecer días pechados na casa, de ser espectadores dunha TV en branco e negro coa imposición dos maiores de facermos un uso discreto do son, de permanecer calados nesa vixilia nocturna na que estábamos a vivir unha sorte de “película de acción en directo”. Qué emocionante para a inocencia xove…!
Non entendíamos nada. Máis ofrecéusenos un espectáculo que, xa superado, os nosos pais e profesores nos indicaron que vivíramos un “momento histórico de España”. Qué cousa importante tiña que ser aquelo de horas atrás!
E aquí ven unha curiosidade material que gardo dende o día posterior ao golpe. A que hoxe me decido a compartir con tod@s vos. Aquel 24 de febreiro non tivemos clases. Qué alegría logo de tantos sucesos non ben comprendidos pero dos que falaban en tono de grimorio os maiores! Día de asueto para xogar! Foi así que marchamos para o noso “locus amoenus”: o campo da feira, alias, campo do frade, situado detrás do caserón do antigo cuartel da Guardia Civil de Ribeira. Onde actualmente se localiza o aparcadoiro do Centenario.
Hoxe diredes que “insólito”… Uns menos que xogábamos ao escondite, ao “huevo pico araña”, á pelota nun espazo daquela arboreda semi urbana alfombrada de centos de papeles rotos e enrugados dentro de caixas deixadas ao chou. Espertou a nosa curiosidade que era todo aquel lixo nunca antes visto no noso lugar de xogos… Eran “un rollo”! Centos de xerocopias e papeis mecanografados, con contidos que non entendíamos e aos que finalmente ignoramos. Daquel suceso só gardei un documento por resultar curioso aos ollos do neno que coleccionaba moedas e billetes. É xerocopia dun daqueles billetes de 5000 pesetas da época onde figura un deseño alternativo: as efixies de persoeiros que logo protagonizaron telediarios e documentais, Antonio Tejero e Miláns del Boch no anverso, na vez do rei Carlos III, Alfonso Armada, no reverso, na vez do contraste de Juan Carlos I.
Cómo punto e final á publicación da tarde direi que, en tempos de doutorado en historia realicaría unha excursión ao pazo de Santa Cruz interesado pola súa arquitectura e xardin, cando por sorpresa tuven a oportunidade de conversar brevemente co ex general Armada, paseando pola súa finca. E, como non, crendo en que non hai pregunta inoportuna se non que inoportuna, ou non, pode ser a resposta dada, xurdíu a cuestión da súa entrada no Congreso. Non se alteraría polo meu atrevemento mais si adoptou un tono grave, sen perder a calma nin a amabilidade, para pronunciar esa afirmación que sostivo ata a súa morte: “cumplí órdenes del elefante blanco”… como ex jefe de la Casa Real mediar para intentar convencer a Tejero de que depusiera el secuestro del congreso… Ao ser respondido metin o dedo na chaga: “Quen era o elefante blanco, don Alfonso?”… Calou e miroume serio, como quen mira canso para outro incrédulo.
