O Salón Vermello do Pazo de Raxoi acolleu este venres o acto institucional polo 40º aniversario da declaración de Santiago de Compostela como Patrimonio Mundial da Humanidade, un recoñecemento outorgado pola UNESCO o 5 de decembro de 1985 en atención ao seu valor histórico, artístico e cultural. A cerimonia estivo presidida pola alcaldesa, Goretti Sanmartín, e contou coa presenza de representantes da Xunta, do Goberno central e de antigos rexedores da cidade, entre eles Xerardo Estévez, alcalde no momento da declaración; Xosé Antón Sánchez Bugallo, Agustín Hernández e Martiño Noriega.
“Un patrimonio que vibra na voz da cidadanía”
Na súa intervención, Sanmartín destacou que o patrimonio “debe vibrar na voz e nos recordos da cidadanía” e apelou a un modelo de cidade que preserve a súa autenticidade, o tecido social e comercial, e o equilibrio entre o turismo e a vida cotiá. Enumerou varios retos de futuro: a loita contra a emerxencia climática, a mellora da habitabilidade, o dereito ao descanso dos veciños e o reforzo do orzamento do Consorcio de Santiago, ferramenta fundamental para a conservación do patrimonio.
A alcaldesa defendeu unha Compostela “pensada para quen a habita”, convencida de que “o que é bo para quen reside tamén o será para quen visita”. O seu discurso incluíu referencias culturais e emocionais a figuras clave do patrimonio intelectual galego, como Rosalía de Castro, Castelao, Díaz Pardo, Valle-Inclán, Carvalho Calero, Roberto Vidal Bolaño ou Fran Pérez “Narf”.
Vivenda, poboación e proxectos que transformarán a cidade
Sanmartín destacou o avance na recuperación da poboación na cidade histórica —que medrou un 26 % desde 1996— e avanzou que o Conector Central, cuxo concurso internacional está en marcha, marcará “un antes e un despois” na conexión entre o casco histórico e a zona nova, priorizando o espazo para as persoas.
En materia de vivenda, defendeu a activación de políticas para rehabilitar edificios en ruínas e lembrou que o Concello sacou por primeira vez a subasta pública inmobles do Rexistro de Soares, un deles xa con novo uso en camiño. Tamén salientou iniciativas como a campaña “Fráxil” e as actividades da Semana do Patrimonio, incluíndo o itinerario especial “Santiago Patrimonio Mundial”.
O Consorcio, pilar da rehabilitación
A rexedora reivindicou o papel fundamental do Consorcio de Santiago, baseado na cooperación entre o Estado, a Xunta e o Concello, e pediu manter a “cultura do consenso” na preservación da cidade histórica. Ademais, puxo en valor o labor da Comisión Asesora do Patrimonio Histórico.
No eido cultural, celebrou o 30º aniversario da Real Filharmonía de Galicia, que se cumprirá en 2026, e o traballo da Escola de Altos Estudos Musicais.
“As cidades históricas son pensamento”
Despois da actuación inicial da arpista bretoa Bleuenn Le Friec, tomou a palabra o exalcalde Xerardo Estévez, quen lembrou que “as cidades históricas son filosofía, son pensamento” e que a súa xestión debe basearse no coñecemento sociolóxico. Definiu a cidade histórica como “un lugar do amor” e evocou a unanimidade política coa que o Concello afrontou o proceso de declaración en 1985. Tamén apuntou ao Xacobeo 2027 como unha nova oportunidade de proxección internacional.
Recoñecemento institucional e peso do turismo
Representantes de todos os grupos municipais leron unha declaración institucional na que puxeron en valor o papel da UNESCO e os retos aínda pendentes para manter unha cidade histórica viva e sostible.
O director de Turismo de Galicia, Xosé Manuel Merelles, subliñou a influencia decisiva de Compostela na configuración de Europa desde a Idade Media e destacou o impacto do turismo, lembrando que neste ano xa se contabilizaron máis de 528.000 peregrinos.
Pola súa banda, o delegado do Goberno, Pedro Blanco, puxo o foco na “universalidade” de Santiago e reafirmou o compromiso estatal con investimentos en infraestruturas, rehabilitación de vivenda, monumentos e proxectos estratéxicos. “Seguiremos traballando por un Santiago verde, monumental e, sobre todo, habitable”, afirmou.
O acto concluíu de novo coa música de Bleuenn Le Friec, que interpretou unha suite de pezas galegas.
