“A morte do cadelo”. Luís Celeiro

Morreu o seu can, Xambrailo, e aínda anda coa dor no peito, nos ollos mollados, no corazón
e na alma. A súa alma é tan grande que o ocupa todo, o que se ve e o que está detrás do
que se ve, o de arriba e o de abaixo. El di, con toda a súa sabedoría no falar e con grande
elocuencia, que a alma de Xambrailo era máis grande que a del mesmo. Meu Deus! Como
sería?
O veterinario explicábao con poucas palabras: “morreu e non hai nada que facer, todas as
súas funcións biolóxicas están paradas de forma irreversible”. El estaba acentuando a
atención na ausencia das actividades cardíacas e respiratorias. Tiña seguridade total de que
aquel cadelo morrera. E así era. Foise como un paxariño.
Na parroquia, ninguén fixo caso. A veciñanza miraba, relía e atendía á filosofía, unha parte
era daquelas correntes que interpretaban a morte como aquel feito que dá sentido á vida;
outra non, máis materialista, interpretaba a morte como final absoluto da existencia.
Epicuro de Samos, filósofo anterior ao cristianismo, pensaba que non había que
preocuparse da morte, “cando existimos -dicía- a morte non está presente, e cando ela está
presente xa non existimos”. Que lles parece esta reflexión do filósofo grego?
Ao can ou á vaca non lles importa tanto. Pero, como seres socias e integrantes de grupo, a
morte dun achegado entristécelles, moléstalles e dóelles. Na memoria deste escribidor está
gravado un suceso, a morte repentina de Parda, aquela vaca leiteira e traballadora que era
como a alma da familia, como a conciencia da xente aldeá. Araba nas leiras, andaba no
prado, enchía os cántaros de leite e mantiña un cucho por ano.
A morte daquela vaca deixou sen alento a propios e a estraños. Choraron todos os da
parroquia e os máis vellos téñena no maxín. Para eles, Parda está no prado pacendo e os
nenos do lugar, ruando con ela.
A ONU calcula que ao longo de 2025, máis de trescentos millóns de persoas necesitarán
axuda humanitaria. “Isto non vai ben, di a Tía Manuela, aumentan os conflitos, as guerras e
as mortes”. Segundo datos aportados pola ONG Armed Conflict Location and Event Data
(ACLED), a violencia política aumentou 25% en todo o mundo, en 2024, en comparación co
ano anterior, con máis de duascentas vinte mil persoas mortas. Entre tanto, hai quen chorar
a morte do cadelo.