“O pastor, pastoreando”. Luís Celeiro

Andan os pastores pastoreando os rabaños, cada un o seu, con máis ou menos reses, de
tamaño, de aparencia, de raza e de costumes diferentes. A maioría son ovellas e os que as
pastorean son de Asovega (Asociación de Criadores da Raza Ovella Galega), amantes do
asociacionismo, defensores da produción de carne feita con pastos de Galicia e procurando
recuperar e fortalecer a raza Ovella Galega, para “levala ao lugar que se merece como
patrimonio xenético e cultural da nosa comunidade”.
Os pastores son testemuñas vivas dunha parte da cultura popular e da ciencia que se crea e
se desenvolve nun país. Son paisanos que vixían e controlan os montes, o nacemento das
árbores, o espertar da vexetación, os camiños e os cortalumes. Son desas persoas que ven
medrar as herbas e escoitan os seus diálogos coa natureza. Iso si, están ferozmente en
contra dos lobos e resístense a entender que se diten e aproben normas para protexelos.
O seu cometido principal, o dos pegureiros galegos, é defender, promocionar, coidar e
vender para os festexos ovellas de boa raza, daquelas que noutros tempos eran as veceiras,
en rabaños comunitarios e atendidas polos veciños, segundo as quendas acordadas. Aquelas
ovellas, xunto coas cabras, comían nos montes altos, naqueles lugares aos que lle era difícil
achegarse o gando vacún.
Coas vacas pastoreábanse ás ovellas nos vales e nas concas dos ríos grandes e pequenos. A
explotación duns animais complementaba á explotación doutros. Todo era pouco e o que
máis se acumulaba no curral da casa de calquera labrego ou gandeiro era a escaseza. Os
nenos, pícaros e rapaces gardaban as vacas e as ovellas, alindábanas no prado, nas searas
de restreba e na serra, antes e despois de ir á escola.
E, hoxe, quen pastorea ás ovellas? Hai poucos que o fagan e tamén é difícil levar as ovellas
polo carreiro. O pastoreo está en decadencia total e absoluta. Queda o pastor eléctrico e no
caso dos fieis que buscan orientación, a onde poderán ir? A Tía Manuela, igual que un amigo
que foi algún tempo cura, e agora é outra cousa, pensa que a liberdade e os dereitos dos
individuos, de calquera especie ou xénero, contradín a intencionalidade do guiador da
rabañada. Pero aínda así, o pastor está obrigado a seguir pastoreando.
E, a Cabra Galega? Esta raza caprina formouse e explotase en Galicia. Está integrada por
individuos dispersos polas terras montañosas de Lugo e Ourense, por onde andan as cabras
e os castróns buscándose a vida e compartindo as uces, as follas de bidueiro e os toxos
verdes, de flor amarela e con carrachas. Temos dúas razas galegas de cans, o Quisquelo ou
coelleiro, para a caza, e o Can de palleiro, para gardar a casa e as bacas amigas súas, as
Cachenas, Caldelás, Frieiresas, Limiás e Vienesas. Tódalas vacas pacendo en tódolos prados,
para orgullo de todos nós.