Ter un emprego, non estar na pobreza, contar cunha rede de apoio social e familiar, son cuestións que reducen a vulnerabilidade diante da violencia e outras circunstancias como a carencia de traballo, o baixo salario que impide pagar alugueiros ou adquirir vivenda propia e poder xantar axeitadamente cada día. Quen isto padece -e cada vez máis os galegos comprobamos como se incrementa o número deles- está a ser vítima dunha fraxilidade non experimentada dende a posguerra española.
Porque os galegos non pasabamos fame; sí necesidade de artigos ou atencións hoxe en día supostamente cubertas e previstas nunha Constitución que non sempre se cumpre. Cada día que pasa os galegos somos máis vulnerables, o que evidencia unha fraxilidade ata o de agora doadamente non experimentada. Tal fraxilidade contribúe a crear un clima de vulnerabilidade que repercute nas persoas, nos fogares e nos grupos por mor da carencia de traballo estable e de calidade. Un xove que se incorpora ao traballo, malia a suba do salario mínimo interprofesional, segue a depender en boa medida das axudas familares en caso de “independencia”: non gaña para alimentarse, vestirse e pagar un alugueiro. Motivo polo que se comparten pisos e apartamentos. Cando non cuartos, cociña e baño. Retornamos á reconversión de vivendas en pensións/fondas non declaradas regulamentariamente?.
Situación: Fraxilidade versus vulnerabilidade en concetos como o ambiental e ecolóxico, físico, económico, social, educativo, cultural e ideolóxico, político e institucional, etc. que se relacionan coa pobreza do mesmo xeito que o fan coa inseguridade e mesmo a indefensión, ou a perda de benestar por causa da variabilidade de ingresos.
Mal que ben, os galegos sempre tivemos unha horta, unha leira, unha casa cunha corte para criar un porco que poder vender na feira, un galiñeiro que proporcionaba carne e óvos que vender no mercado ou comer en familia. Hoxe non é posible: vendéronse as casas e as leiras, débense hipotecas e empréstitos, mercáronse coches, creámonos novas dependencias que non damos pagas, e son cada vez máis as familias que “viven do conto”. Os salarios son baixos pero compre aparentar: non renunciamos á apariencia.
Moitas veces os ingresos mensuais son ata máis de tres veces inferiores ao Iprem (Indicador Público de Renda) e a situación social de persoas, grupos ou familias ven deterioradas as súas condicións de vida social persoal, con dificultade evidente para acceder a unha vivenda, aos servizos de saúde, a un emprego ou á participación social. Cada vez máis se produce esa vulnerabilidade que leva a un risco alto da perda de bens, propiedades ou sistema de sustento propio ou da familia, sendo os nenos, as mulleres e os anciáns os colectivos máis vulnerábeis. Con estes, os migrantes, que por non estaren no seu país de orixe, teñen dificultades co idioma, a incorporación ao ámbito laboral, etc.
Unha vulnerabilidade social que se manifesta en ingresos, saúde, educación, vivenda, factores da poboación e dependencia da agricultura.
A vulnerabilidade ten unha íntima relación coa pobreza, a inseguridade e a indefensión. De todas estas temos amplas experiencias os galegos, que sabemos de ambientes persoal e familiar debilitados, riscos de perder os bens, propiedades ou o noso sistema de sustente e o da familia.
En definitiva, a vulnerabilidade nace nos impactos provocados polo patrón de desenvolvemento vixente, mais tamén da incapacidade dos grupos máis febles da sociedade para os afrontar, neutralizalos ou acadar beneficios deles. E non sempre isto està nas nosas mans.
