cousa do tempo. Tamén, obviamente, da tecnoloxìa e a necesidade de ter tempo para pescar e vender o resultado de ir pescar. O caso é que, a dorna, que foi raíña e señora do mar, nomeadamente das rías dende o sur da Arousa ata a de Muros-Noia, esmorece e xa poucas navegan ou varan nas praias de Vilanova, O Grove, Portonovo, A Illa, Vilagarcía, Rianxo, Cabo de Cruz, Boiro, A Pobra, Palmeira, Ribeira, Ameixida, Castiñeiras, Aguiño, Corrubedo, Porto do Son, Portosín e Muros…
Quedan algunhas, poucas, como relembranza dun tempo que foi e xa non será. Perderon a súa vela e o remar cadencioso, sincronizado, dos seus tripulantes. En troques, un motor fora borda.
Eran aqujelss dornas coma o chío das carrulas cando abandonan o niño da gaivota nai no seu ir e vir da boca da ría de Arousa no solpor do día de Rúa a Guidoiros, da illa dos Ratos a Vionta e Ons, Sálvora por fóra cara ás pedras fanequeiras das que un día escribira maxistralmente o exalcalde de Ribeira Xosé Antonio Ventoso Mariño.
O señor Ciprián, que vivía no recuncho que formaba a praciña do Peiral, en Ribeira, nunca fondeaba a súa dorna nos meses de verán: non gostaba de ver á cativada que nadaba en augas da hoxe desapareida praia de Colomer para abordala e, dende ela, “chupar” (guindarse ao mar de cabeza) e, outra volta, seguir ”chupando”.
Tal día como a véspera de Santiago (24 de xullo), Ribeira engalanaba as súas moitas dornas -anos 50-60-70 do século pasado- para celebrar a festa maior da Dorna, cando a directiva da Real e Ilustre Confraría (daquela Cofradía) da Dorna, baixo a presidencia de Emilio Fernández de Sanmamed Hermo (titular da botica de Sanmamed e delegado de Sindicatos) acordaban a quen doar unha dorna -sempre pintada esta en negro e branco- co nome “Virgen del Carmen”, un ordinal e o folio de Vilagarcía, que emocionaba a quen a recibía e non menos aos que tiñamos a oportunidade de asistir á cerimonia de bendición e recepción do que sería un medio indiscutible para se gañar a vida e poder comer algo todos os días.
Tamén cousas do tempo e da templanza económica, tal doación xa é, en boa hora, innecesaria e a festa -actualmente dunha semana de duración- celébrase máis pensando no turismo que na axuda a quen o necesita. Pero a desaparición da festa tamén merma a presenza da dorna nas praias nas que, actualmente, “recalan” os bañistas, cualificativo que daquela se aplicaba aos que hoxe en día son “turistas” ou “fodechinchos” que xa non molestarían ao señor Ciprián porque non “chuparían” dende o cofiño de proa ou popa (que era onde os confrades da Dorna tomaban decisións e unhas chiquitas de ribeiro ou viño do país antes de promulgaren o nkome do ganador da dorna ese ano doada.
Aínda que só fose por incrementar anualmente o número de dornas varadas nas praias de Ribeira, a Real e Ilustre Confraría deberá reunirse cada ano para, ao tempo que saborear un “juarisnai” acordar a construción dunha dorna que pasara a incrementar o patrimonio material dun pobo que sempre se gabou de ser o que máis embarcacións tradicionais das rías baixas acubillaba nas súas praias e no que actualmente é un aparcadoiro no que os “bañistas” acomodan os seus coches, no Malecón.
