“Traballos de forxa antiga”. Antonio González Millán

Tarde de outono. Tempo ideal para camiñar pausado e atento polo rueiro e polas prazas dun centro urbano resultado da fusión da vila medieval da Pobra do Deán e da vila renacente do Caramiñal. ✍️ Sería durante o derradeiro tercio do século XIX e primeiro do século XX, e como consecuencia dunha rigorosa aplicación do plan de ordenación urbana redactado por Faustino Domínguez Domínguez, o primeiro arquitecto provincial da deputación da Coruña, cando se definiría esta unidade xeral do que se ven chamando “arquitectura tradicional” daquela moderna Pobra do Caramiñal.

⚜️ Na nosa visita observaremos unha maioría de inmobles compostos, en orixe e en xeral, de baixo e ata dúas prantas. Cun alzado das fachadas principais de marcada uniformidade: (1) Emprego de sillares de canteiría nos zócalos, esquinas, liñas de impostas, cornixas e nos enmarcamentos das portas e ventanas; (2) Emprego de cachotería revocada por grosas capas de cal nos panos dos muros exteriores; (3) Distribución simétrica da apertura dos ocos, e estes cun formato vertical, así para portas como para ventanas; (4) Sendo co tempo frecuente o engadido dun novo piso superior aberto a un corredor, elemento que as mais das veces foi logo pechado por galerías de madeira e vidro, primeiro, e de fundición industrial, en datas posteriores.

⚜️ Ao acerto do terse sometido o construido a liñas, alturas e volumes regularizados débelle A Pobra do Caramiñal de hoxe o seu tipismo nas grandes rúas e prazas herdadas: respondendo a conceptos de espazo, de edificabilidade e de deseño de inmobles, tanto os de usos públicos como privados, característicos dun urbanismo vilego e dunha estética rexionalista, ecléctica ou, se o prefiren, tradicional.

♥️ Tarde de ceo gris e arrecendo con anuncio de choiva. Sons dun vento asubiador no mar e no campo. Ameazantes crestas graníticas na serra. Motivadora para recoller en imaxes unha breve escolma de elementos utilitarios ainda conservados a pesar de modas, de cambio de gustos, expolios e actos vandálicos.

♥️Dando por suposto que a maioría temos na mente as reixas artísticas dalgún monumento como o templo de Santiago do Deán, é dicir, as existentes na Capela da Transfiguración ou de Saco Bolaño ou do Sacro, pois por todas estas denominacións se coñece (século XVII, pero con reformas posteriores, c. 1800) e na Capela do Santuario de Xesús Nazareno (1806)… e que, igualmente, coñecemos fermosas galerías en serie saídas da producción industrial das vellas funcións de Carril e de Vilagarcía, presentes no que era o Casino de Caballeros, nas residencias burguesas de fomentadores cataláns nos Areos, na Casa do Concello… nesta ocasión quixemos por en valor algúns traballos de forxa artesanal e de ferreiros, oficios tempos atrás tan activos nas nosas vilas. ⚜️ Un chamador ou aldaba. ⚜️ Unha cuberta de pechadura. ⚜️ Unha trabe de portalón. ⚜️ Un enreixado de corredor.

No Antigo Réxime estas actividades profesionais eran tan importantes que promoverían o tráfico e o mercadeo do ferro “de viscainos” ou a fabricación e arranxo das ferranentas de canteiros e labregos na feira do antigo priorado de Nsa. Sra. da Mercé (Posmarcos), en especial, durante os séculos XVII e XVIII. Velaí un, outro, oficio para rescatar.