Hoxe, 27 de marzo, Día Mundial do Teatro, quero facer a miña pequena homenaxe á persoa que me inculcou o amor pola arte da escena, meu avó Manuel, máis coñecido como Pillado.
Uns dos primeiros recordos que teño da miña infancia son as lecturas que todas as tardes de
inverno faciamos de diferentes textos, que representabamos diante dun público nada imparcial, a familia, e que como podedes imaxinar sempre obtiñamos un gran éxito. Tamén recordo cando escribía os contos que logo me contaba cando non quería comer. Lembro con especial cariño “As aventuras de Subanafuma”. Era un dos meus favoritos, quizais fose polo exótico nome do personaxe.
Para poñervos en situación, comezarei facendo un pequeno resumo da súa vida. Manuel nace nos primeiros anos do século vinte, era fillo de nai solteira con escasos recursos económicos. Pasa unha infancia dura como a maioría dos nenos e nenas da época, pero a súa entrada na escola marcaría a súa vida para sempre. Descubre a lectura da man do seu mestre, que o introduce no mundo dos libros de distintos xéneros: poéticos, narrativos, teatrais… De aí nace a súa afección pola lectura que conservará durante toda a súa vida.
Un neno ávido de coñecementos que rapidamente empeza a destacar. Pero, desgraciadamente, a situación familiar complícase. Unha enfermidade da súa nai faille abandonar a escola.
Comeza así a súa vida laboral. Uns mestres de obra portugueses, chamados os de Palma o instruíron no mundo da construción e decoración da época. Son coñecidas as súas pinturas imitación a mármore e os teitos en relevo que aínda se conservan en moitas casas da zona.
Pero Manuel seguía cultivando o seu amor polos libros e lía todo o que caía nas súas mans.
Chegou a guerra civil e con ela os tempos escuros. Ao pouco caeu enfermo de tuberculose e tivo que permanecer tempo en cama, o que lle deixou moito tempo para a súa afección. Entre libro e libro chegaron ás súas mans varios textos teatrais e xurdiulle a idea de levalos a escena.
Alá polos anos cincuenta, xa medio recuperado da enfermidade, porque nunca se recuperou de todo, pon en marcha un grupo de teatro afeccionado en Palmeira. Representan varias obras, a maioría delas de denuncia social, con gran éxito e cun elenco de actrices e actores moi comprometidas co proxecto, pois despois das duras xornadas de traballo, nunca faltaban aos ensaios, que nalgunhas ocasións eran bastante duros pois o director era bastante esixente.
Cada estrea era un acontecemento social moi esperado no pobo e tamén na contorna, sobre todo da Pobra e Ribeira, pero o eco chegaba ao outro lado da ría, achegándose xente de Vilagarcía e arredores.
Moitísimas persoas, sobre todo as máis maiores, recordan aínda as representacións con nostalxia e moito cariño, posto que en aqueles tempos non tiñan moitas actividades de ocio.
Foron un grupo pioneiro que acadou infinidade de éxitos. As representacións tiñan lugar no antigo cine Millán, sempre con gran afluencia de público.
Podería contar multitude de anécdotas ocorridas, pero describirei unha que me parece moi ilustrativa. Nunha das montaxes, creo recordar que era “Juan José” o actor que era Manuel, porque aparte de dirixir tamén actuaba nalgunhas delas, nunha das escenas tiña que estrangular á protagonista. Chegaron a darlle tal realismo á escena que a propia nai da actriz levantouse da butaca gritando: “Sóltaa, que me matas á filla!”. Imaxinade a situación, o estalido de murmurios e risas dentro da sala.
Manuel era un home que gozaba das artes, tanto fora pintura, escultura, literatura… pero por riba de todas elas, amaba profundamente o teatro. Era parte da súa vida.
Pero desgraciadamente a súa saúde volveulle xogar unha mala pasada e non puido continuar facendo o que máis lle gustaba: sacar a poesía dos libros para facela humana.
Xa nos últimos anos da súa vida relataba aqueles tempos con ledicia pero tamén con certa resignación por non poder deixar continuidade do seu legado artístico.
Anos atrás, persoas que formabamos a ANPA do Colexio de Palmeira, quixemos recuperar a tradición teatral do noso pobo, pero o proxecto tivo pouco percorrido. As dificultades, sobre todo económicas e de espazo, deron ao traste con todas as nosas ganas e ilusións. Algunhas de nós ingresamos no Grupo Municipal de Teatro de Ribeira, pero sempre me quedou a espiña de non volver a ter un grupo propio en Palmeira, un grupo como o que dirixiu Manuel e que tivo tantos éxitos e proporcionou tanto gozo á xente de Palmeira e arredores.
Así que, meu querido avó, sei que estarías moi orgulloso de min véndome enriba das táboas dun escenario, sempre dende a humildade das miñas capacidades como actriz.
Nunca fuches home que gustase das homenaxes, pero tampouco chas fixeron nunca, quizais porque sempre tiveches as ideas claras e libres. Por iso, case sempre se paga un prezo e ti pagáchelo con creces.
Grazas por meterme no corpo o verme do teatro, grazas por facer de min unha muller libre, e grazas pola vida que vivimos xuntos. Esta, querido avó, é a miña homenaxe no teu día.
Viva o teatro!
