Un viaje por Galicia (1929) é un documental mudo dirixido por Luis R. Alonso, lonxe de ser só unha sucesión de paisaxes, eríxese como unha auténtica máquina do tempo, unha xanela privilexiada a un pasado que hoxe, en pleno 2025, provoca unha mestura de nostalxia, orgullo cultural e reflexión crítica sobre as transformacións que trouxo o progreso.
Encargado polas catro deputacións galegas para representar o territorio na Exposición Iberoamericana de Sevilla, o filme tiña un obxectivo promocional: ofrecer unha Galicia monumental, fermosa e turística. Mais o paso do tempo converteuno nun tesouro etnográfico incomparable. O que onte era propaganda hoxe é documento histórico: a Galicia anterior ao boom industrial, as aldeas sen mecanizar, os portos tradicionais, os oficios desaparecidos e unha poboación retratada sen artificios.
Un diálogo entre 1929 e 2025
Revisar hoxe as imaxes do documental é entrar nun diálogo silencioso co pasado. As rúas empedradas, os mercados abertos, as mulleres lavando no río ou os mariñeiros descargando peixe contrastan coa sociedade actual, altamente tecnificada. Con todo, hai un fío que permanece: a identidade.
A resistencia do patrimonio
A confrontación visual entre a reportaxe de 1929 e a Galicia de 2025 revela non só o que mudou, senón tamén o que resistiu. Sobre todo nas cidades e vilas históricas, onde o patrimonio arquitectónico continúa actuando como un faro da memoria colectiva. A pedra das prazas medievais, as murallas, os conventos e os camiños tradicionais, moitos deles hoxe restaurados, sobreviven como pontes directas coa Galicia que aparece na película.
A conservación deste legado non foi froito da casualidade. Tras décadas de transformación urbanística, a sociedade galega e as administracións tomaron conciencia da necesidade de protexer o patrimonio cultural como un recurso vivo, non só turístico. E é precisamente esa continuidade a que converte Un viaje por Galicia nun documento aínda máis valioso: permite comprobar que, malia todo, unha parte esencial da nosa identidade permanece en pé.
