As grandes colas de cidadáns que, en Madrid, supostamente tributaron honras fúnebres a Francisco Franco após o seu falecemento vai 50 anos, inzou aqueles días de finais de novembro de 1975 de todo tipo de comentarios: desde a crítica ao “franquismo agochado” -sen ter en conta as dificultades existentes para non o ser- ao feito de ter finado o xeneral ferrolán nun día tan sinalado para o franquismo como o era o 20 de novembro, data na que fora afusilado no cárcere de Alacant o fundador da Falanxe, José Antonio Primo de Rivera.
Foi precisamente esta circunstancia a que puxo en marcha todo tipo de especulacións, sendo a máis socorrida a das “manobras” argalladas polo Goberno para dar a coñecer o pasamento de Franco o 20 de novembro do citado ano de 1975, de tal xeito que se salientaba que esta morte máis que previsible cadrase coa do fundador da Falanxe, ocorrida o mesmo día e mes do ano 1936.
Cando se coñeceu a morte de Franco, o máis chamativo foi a imaxe compunxida de Arias Navarro, presidente do Goberno, ao proclamar tal feito: “Españoles, Franco ha muerto. Quisiera en mi último momento, unir los nombres de Dios y de España y abrazaros a todos para gritar juntos por última vez, en los umbrales de mi muerte, arriba España, viva España”, disque foi a mensaxe do finado.
Era aquela de 1975 unha España supostamente homoxénea e fondamente conservadora, que levaba nos miolos aspectos trasladados posteriormente ao país para que este, en réxime de liberdade e co mel da democracia nos beizos, convertera en realidade urxencias nacionais das novas xeracións que as anteriores fixeron maioritariamente súas con posterioridade: liberdade, divorcio, aborto que racharan co modelo patriarcal tan firmemente asentado e no que a muller pouco ou moi pouco tiña que dicir xa que, legalmente, dependía do varón en moitas decisións.
A censura condicionaba a produción cultural sendo especialmente perceptible na literatura, o cine, a música, reactjvadas coa democracja, como reactivadas foron as linguas de Galicia, País Vasco e Cataluña grazas á implantación das comunidades autónomas.
Hoxe en día, España é unha potencia cultural de proxección internacional, que soubo pasar do branco e negro imposto polo goberno e a igrexa á cor que nos é propia e ao que ninguén pretende renunciar, por máis que o negacionismo que algúns empregan como método tenten impoñer este.
