O lume que asolou Galicia nestes días non foi só unha catástrofe ambiental, foi tamén un espello que amosou a realidade: as nosas institucións non estaban preparadas. Máis de 90.000 hectáreas arrasadas, aldeas evacuadas, gandeiros e labregos perdendo o traballo de toda unha vida, vidas truncadas que nunca se poderán recuperar. O noso rural quedou ferido de morte, e a ferida non pechará facilmente.
E aínda así, a resposta da Xunta e do Goberno central foi lenta, confusa e chea de improvisación. Cando todo ardía, discutían se activar ou non a situación 3 de emerxencia, mentres os veciños miraban como as lapas avanzaban polas súas leiras. Ese tempo perdido traduciuse en máis destrución e en máis dor. Iso non é opinable: son feitos. Non pode ser que cada verán repitamos o mesmo. En 2006 xa vivimos unha das maiores traxedias do noso monte, e todos prometeron que aprenderían. Hoxe, case vinte anos despois, seguimos igual: brigadas insuficientes, medios escasos, protocolos pouco claros e unha comunicación oficial que chegou a agochar datos, falando só dos incendios “grandes”, como se os pequenos non contaran. Esa falta de transparencia non só é unha falla de respecto, é tamén unha mostra de debilidade política.
E mentres tanto, que fixo Galicia? O que sempre: poñerse en pé cando todo caía. Vimos veciños formando cadeas humanas para salvar casas, gandeiros poñendo os tractores diante do lume, voluntarios levando comida e roupa, e profesionais de emerxencias traballando ata a extenuación. Iso é Galicia. Esa é a nosa forza. Esa é a razón pola que, a pesar de todo, seguimos adiante.
Pero tamén temos que dicilo con claridade: non chega con aplaudir ao pobo mentres os gobernantes miran cara outro lado. Galicia merece máis. Merece unha política seria, con investimentos reais en prevención, brigadas forestais permanentes, protocolos de evacuación claros e medios suficientes para que ningunha familia se volva sentir abandonada cando chega a catástrofe.
Non pedimos imposibles, pedimos responsabilidade. Pedimos que quen ten o poder estea á altura da xente que representa. Porque os cidadáns galegos demostraron ser valentes, solidarios e incansables. Os seus gobernantes, pola contra, demostraron estar máis preocupados pola imaxe e a discusión partidista ca polo ben común.E aquí é onde temos que ser firmes: o lume pode queimar a terra, pero non pode queimar a dignidade dun pobo. Galicia non se rende, nunca se rende. Mais xa é hora de que quen nos goberna entenda que xogar coa vida e o futuro da nosa terra non se perdoa.
Hoxe choramos polas vítimas e polas perdas, pero tamén reclamamos xustiza e acción. Non máis promesas baleiras, non máis fotos en despachos. Galicia merece feitos, merece seguridade e merece gobernantes que estean á altura do seu pobo. E que mellor que rematar lembrando as palabras de Rosalía de Castro, que seguen a ser bandeira de quen loita por Galicia: “Aínda que o ceo se cubra de nubes, as estrelas non deixan de brillar.” Porque por moito que ardamos, por moito que nos intenten afogar coa súa incompetencia, Galicia sempre brilla e sempre se ergue.
José Luis Calo é coordinador de UCIN Galicia.
