Pasou o día e pasou a romaría: o Día da Muller Traballadora non será nova ata dentro de 364 días ou, por mellor dicir, ata o 8 de marzo de 2026. Ao longo dese tempo que queda por transcorrer, moitas mulleres morrerán en España a mans das súas parellas ou exparellas. E con elas, algúns fillos vítimas de crimes vigairos nos que a parella ou exparella da muller verte toda a súa frustración porque non ten o que desexa. A que mata, os que mata con ese dobre crime, non son outra cousa ca unha vinganza que, amáis de inexplicable socialmente, humanamente é intolerable. E sendo así, aínda hai instancias neste país que fan que a muller que padece as consecuencias desa acción machista, teña que xustificar o motivo, probable, da agresión.
É tan real o que relato como o son os milleiros de historias rexistradas ao longo de moitos anos de migración galega a países iberoamericanos aos que, dende vai máis dun século, ía polo menos un membro de cada familia na percura duns cartos que aquí non gañaban e que, sern resultar doado facelos, sí era posible acadalos en Cuba, Brasil, Uruguai, Venezuela, Arxentina ou mesmo en Estados Unidos de América a cambio do seu traballo arreo.
Con diñeiro prestado (coa obriga de devolvelo con fortes jntereses) os migrantes galegos deixaban en casa propia ou alugada a súa familia, e esta tiña que facerse cargo -mandase ou non mandase cartos o migrado- das débedas contraídas para que o home embarcara nos portos da Coruña ou Vigo rumbo á ventura en calquera dos países citados e outros nos que recalaban levados pola fame e a desesperación.
O migrante (en moitos casos analfabeto) sen medios de vida, percorrendo vilas e cidades na percura de traballo en troques dun xergón de palla no que deitar un maltreito corpo e comprometéndose, cando daba atopado un lugar no que romper o lombo por un xantar que enganaba aos sentidos famélicos, a traballar sen cobrar durante cinco anos e, ao se cumprir este periodo de tempo, pasar a percibir un salario que lle permitiría mandar á familia uns pesos cos que esta comezara a devolver parte do empréstito que permitira a marcha a América de quen tentaba retornar coma un indiano.
Aquí, na casa familiar, os fillos xa mozos traballaban coma mariñeiros ou albaneis; as fillas, nas fábricas de conserva ou de criadas, e a nai botando contas cada mes de canto podería amortizar da débeda e como facer fronte aos gastos de traballar con vaca “posta” unhas leiras alleas das que arrincaba patacas e millo que vendía, o mesmo que facía co leite que daba a vaca, no mercado diario da vila. Un grolo de leite quedaba na casa e tamén se reservaba millo co que facer a fariña que permitiría amasar e cocer, cada tres ou catro semanas, bolos e bolas de pan e unha empanada de cebola, que outro compango non había.
A mulller, sempre eixo no núcleo familiar, cavando, estercando, arando e prantando nas leiras; amañando a casa; fregando; segando herba para manter a vaca “posta” que algunha vez daría un cuxo que vender na feira; lavando roupa para outras casas no río e cobrar polo labor e, durante meses, anos talvez, sen nada saber de quen un día partiu cara América e ata a volta…
Outras prestando servizos domésticos e os cativos na casa, ao cargo da filla maior, porque non había escola pública. Con sorte, compatibilizando este traballo co dunha conserveira en calidade de discontínua.
O Día da Muller Traballadora non está aceptado por todos, por máis que todos fosemos paridos por unha.
