“Non hai Galicia sen mar, sen azul” – Antón Luaces

A vella historia pesqueira de Galicia e o recoñecemento mundial da importancia desa historia e da propia terra galega por efecto da pesca, ten tres eixes ou fases fundamentais, como dicía nunha ocasión o catedrático de Economía Aplicada da Universidade da Coruña e ex-presidente da Xunta de Galicia, Fernando González Laxe: a etapa das baleas, a etapa do bacallau (o peixe que puido ter cambiado o mundo) e posteriormente, a pescada. Estas tres etapas foron esenciais para a paisaxe e a paisanaxe galegas. Pero en cada un deses itinerarios pesqueiros, a man do home foi sempre decisiva tanto para o descubrimento comercial de cada especie como para contribuír á diminución -en ocasións ata case que o exterminio- dalgunhas delas.

En cada alancada que se daba na andaina emprendida, Galicia e os mariñeiros galegos -con morea de grandes especialistas como patróns de pesca e patróns de costa, primeiro, e como capitáns posteriormente- estaban presentes. Todos os mares, todos os océanos do mundo teñen referentes de galegos, con milleiros de mortos e unha manchea de homes (agora tamén de mulleres) que coa súa marca específica deron nome a praias, caladoiros e mesmo peixes que se fixeron comerciais porque os galegos os capturaban en calquera lugar do mundo e os consumían a bordo e posteriormente nas súas casas. En Europa sábese ben. Como tamén se sabe no norte, centro e sur de África tanto pola banda de babor como a de estribor deste inmenso continente, ou en augas de Norteamérica (que falen as ondas e os fríos de Boston) e as feras e matricias de Malvinas, de Argentina; de Australia, de Seychelles e tantos e tantos outros lugares do mundo, Europa incluída.

Terranova, Gran Sol, Marrocos, Mauritania, Guinea, Namibia… cantas historias, cantas vivencias, canto ensinar a quen apenas sabía pescar a máis dunha milla da costa!.

A Coruña foi o primeiro porto pesqueiro de fresco de España. Vigo foi o primeiro de España de conxelado. Ribeira centrou a pesca do día. Celeiro e Burela marcaron un estilo, unha arte, e xunto cos compañeiros de Euskadi -como antes coas baleas e o bacallau- valorizaron o bonito e a anchoa que tan ben elaboraban e elaboran en Cariño e Santoña (Cantabria).

Sada, Malpica, Portosín, A Guarda, Porto do Son, Portonovo, Fisterra, O Grove, Rianxo, Cedeira, Cabo de Cruz e moitos outros portos galegos foron marcando fitos coa pesca de baixura e artes moi distintas para encher os parques das lonxas, os postos dos mercados e as mesas dos fogares e restaurantes de toda España.

Mar e cor azul tamén para as conservas de peixe, cefalópodos, bivalvos… Galicia e o mar sempre xuntos. Ata que o desafío comunitario nos levou a unha Unión Europea que agora, grazas á Comisión de Pesca do señor Sinkevicius, pretende vetar toda canta pesca de fondo ou arrastre veu practicando nas últimas décadas a frota galega, nun intento evidente de acabar co azul e co mar que tanto contribuíron a manter os galegos, Galicia.