O Goberno de España publicou hoxe no Boletín Oficial do Estado (BOE) a incoación do expediente para declarar Lugar de Memoria Democrática o Pazo de Meirás, situado en Sada (A Coruña). Mañá mércores publicarase tamén a declaración das illas de San Simón e San Antón, na ría de Vigo (Pontevedra).
Segundo recolle o BOE, ambos espazos contan cunha relevancia histórica e simbólica que os fai acredores desta consideración, ao estaren ligados á represión franquista e á memoria das vítimas.
O Pazo de Meirás, construído pola escritora Emilia Pardo Bazán, foi entre 1938 e 1975 residencia oficial de verán da Xefatura do Estado. Durante a ditadura franquista converteuse nun “símbolo referencial do réxime, centro de poder e expresión da rapiña do seu novo propietario”, segundo indica o BOE. A súa adquisición por parte de Franco produciuse en decembro de 1938 a través da denominada Xunta Pro-Pazo do Caudillo, que empregou técnicas represivas e apropiación de recursos públicos e privados para acondicionar a finca.
O 2 de setembro de 2020, unha sentenza do Xulgado de Primeira Instancia número 1 da Coruña declarou que o Pazo era propiedade do Estado, anulando a doazón á familia Franco. A resolución foi ratificada en 2021 pola Audiencia Provincial da Coruña e, en 2024, polo Xulgado de Madrid, que recoñeceu a titularidade estatal de todos os bens reclamados.
As illas de San Simón e San Antón, pola súa parte, convertéronse a partir de outubro de 1936 nun penal no que os sublevados contra a II República recluíron a miles de presos republicanos. Entre 1936 e 1943 pasaron por elas máis de 5.600 persoas, rexistrándose polo menos 517 mortes, ademais de execucións extraxudiciais.
Ambos enclaves serán declarados Lugares de Memoria Democrática ao abeiro do artigo 49 da Lei de Memoria Democrática, por seren espazos de singular relevancia vinculados á loita pola liberdade, á represión da ditadura e á recuperación dos valores democráticos.
O secretario de Estado de Memoria Democrática, Fernando Martínez, visitará hoxe o Pazo de Meirás e desprazarase mañá ás illas de San Simón e San Antón, acompañado pola comisionada para a celebración dos 50 anos en Liberdade, Carmina Gustrán.
