Este sábado 29 de marzo celebrouse na Casa Forestal de Baroña, Porto do Son, unha xornada centrada na transformación da madeira a pequena escala. Esta actividade, organizada pola Plataforma pola Defensa do Monte e a Comunidade de Montes de Baroña, enmarcouse no proxecto Laboratorio Ecosocial do Barbanza e contou con demostracións técnicas, faladoiro con profesionais do sector e reflexións sobre o futuro do monte galego. Así mesmo, informouse das vindeiras actividades no concello de Rianxo, que está previsto que se celebren o longo do mes de abril.
Ao longo da xornada, veciñanza da comunidade de montes de Baroña e profesionais chegados de distintos puntos de Galicia —e mesmo de fóra— achegáronse para coñecer de primeira man as posibilidades que ofrece a transformación da madeira a pequena escala. O encontro puxo o foco na importancia “dun aproveitamento forestal arraigado ao territorio, capaz de xerar valor engadido a partir dos recursos madeireiros locais”.
Ovidio Queiruga, presidente da Comunidade de Montes de Baroña, destacou o potencial destas ferramentas para o ámbito comunitario: “Queremos que outras comunidades de montes aposten por maquinaria coma esta, como o noso serradoiro portátil, que lles permita facer as súas propias táboas e vigas, para construír casetas para o gando ou peches, por exemplo”.
Un dos principais atractivos do día foron as demostracións de maquinaria forestal, onde se puideron ver en funcionamento serradoiros portátiles Logosol, biotrituradoras de ramas Amura e motoserra Husqvarna, entre outras ferramentas. Estas demostracións foron posíbeis grazas á colaboración das distribuidoras Timber Tools, chegada dende Valencia, así como Recambios Blanco e Agrícola Rodríguez, da contorna de Noia e Porto do Son, que cederon persoal técnico e equipamento.
Outro momento clave da xornada foi o faladoiro Do monte á industria, un espazo de testemuños cruzados entre xeracións, onde se falou da perda da cadea de valor local e das oportunidades de recuperala. Francisco, de Maderas Romero Cambeiro, afirmaba: “Antes había moitos serradoiros, a madeira traballábase aquí. A riqueza quedaba no territorio e iso hoxe estámolo a perder”.
José Manuel Silva, de Silva Forestal e presidente da Comunidade de Montes de Xuño, insistiu no mesmo: “A nosa madeira non se valora, estamos a regalala, e quen traballa no monte —nas limpezas, nas cortas, na venda— necesita apoio. Sen esas persoas e sen unha valoración xusta dos
nosos recursos, non hai monte vivo”.
Houbo tamén tempo para falar de cultura e oficio. Ramón Collazo, de estaleiros Catoira e presidente da Asociación Galega de Carpintería de Ribeira (AGALCARI), reivindicou a identidade ligada ao saber facer tradicional: “Temos que manter vivos os oficios ligados ao mar e á terra”.
Rodrigo Mosquera, artesán de TresOficios, sinalou que “non podo mercar madeira dunha comunidade de montes ou dun pequeno serradoiro, necesitamos madeira boa e de aquí ao lado”.
A xornada pechouse cunha reflexión aberta por parte de Rafael Saco, presidente da Plataforma pola Defensa do Monte: “Pasamos dun monte sobreexplotado a un monte infrautilizado. Temos que recuperar un modelo multifuncional, vivo, que nos conecte co territorio”. E engadiu: “Proxectos como o Laboratorio Ecosocial do Barbanza axudan a poñer en común coñecemento e enerxía para imaxinar outro futuro para o monte”.
Actividades en Rianxo
As accións arredor da madeira continuarán no mes de abril no concello de Rianxo. O martes 22 celebrarase unha nova demostración técnica na parroquia de Isorna, dirixida a estudantes e profesionais do sector. O domingo 27 celebrarase unha xornada aberta ao público na parroquia de
Araño, con “formato máis festivo e participativo”, pensada para todos os públicos. Durante esa semana, o serradoiro portátil da Comunidade de Montes de Baroña ficará instalado en Rianxo, ofrecendo a particulares e comunidades de montes a posibilidade de utilizalo. As persoas interesadas deberán inscribirse previamente a través do correo info@barbanzaecosocial.org
O Laboratorio está financiado con fondos europeos grazas ao apoio da Fundación Biodiversidad do Ministerio para la Transición Ecológica y el Reto Demográfico (MITECO), no marco do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (PRTR), financiado pola Unión Europea – NextGenerationEU. A coordinación do proxecto do Laboratorio está a cargo da Fundación RIA.
