O presidente do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, José María Gómez y Díaz-Castroverde, presentou hoxe a Memoria da Actividade Xudicial dos Tribunais e Xulgados de Galicia de 2022, a cal reflicte que, de media, sentaron no banco dos acusados das audiencias provinciais -órganos que xulgan os casos de maior gravidade- case dúas persoas á semana para responder por delitos de abusos ou agresións sexuais. O 65,6 % das 93 denunciantes, segundo a estatística, eran menores de idade e, na maioría dos casos -nun 89,2 %-, tiñan unha relación previa cos acusados, os cales case sempre formaban parte do seu círculo familiar. Das 86 persoas axuizadas o ano pasado nas Audiencias Provinciais de Galicia por delitos contra a liberdade sexual, 63 foron condenadas, é dicir, o 73,2 %.
Díaz-Castroverde mostrou a súa preocupación por estes datos e chamou a “afrontar o problema desde todos os ámbitos” para “conseguir unha transformación social real que acabe coa violencia sexual e a violencia de xénero”, pois advertiu que “non é algo ocasional ou illado, senón o resultado do arraigamento dun machismo cultural e estrutural de moitos anos”. Así, salientou que cando os procedementos chegan ao ámbito xudicial o dano irreparable ás vítimas xa está inflixido, polo que incidiu en que a sociedade non se pode conformar “con que a única solución sexa a resposta xudicial”.
“Nada do que podamos facer vai devolver á vítima ao momento anterior á agresión, pero si podemos acompañala no proceso xudicial. Por iso, é necesario ser moi sensible nestas situacións e actuar de tal maneira que, garantindo os dereitos de todas as partes, minimicemos a dor das vítimas”, sinalou. O presidente do TSXG tamén manifestou que, aínda que as medidas punitivas son “necesarias”, a sociedade debe aspirar “a que estes feitos non se produzan”, á vez que avogou pola educación como base da transformación social.
Durante a súa intervención, informou de que as denuncias por violencia machista aumentaron o ano pasado en Galicia un 12,3 % respecto a 2021. “Parece que non está a ser suficiente o esforzo que facemos neste campo. Díxeno moitas veces: necesitamos unha reconsideración social da situación para evitar, dunha parte, esa tremenda porcentaxe da nosa mocidade, próximo ao 20 %, que nega a existencia de violencia de xénero; e, doutra parte, que condutas claras de malos tratos, sobre todo emocional, sexan asumidas como normais por algunhas das mulleres que as sofren a diario”, destacou.
O presidente tamén advertiu que a protección das persoas máis vulnerables esixe “rapidez na tramitación dos procedementos”, algo que require que o Instituto de Medicina Legal de Galicia (Imelga) axilice a expedición dos informes que lle solicitan os órganos xudiciais. Por iso, demandou á Xunta que “afronte con rigor o aumento do seu persoal”.
Actividade de 2022
Os xulgados e tribunais galegos rexistraron en 2022 un total de 333.085 novos asuntos, o que supuxo un incremento do 2,9 % con respecto a 2021, e resolveron 320.744 casos (1.205 de media por órgano xudicial), unhas cifras que Díaz-Castroverde considerou “moi aceptables”. Na presentación, o presidente do alto tribunal galego realizou un balance da actual situación da Xustiza en España, a cal considerou “preocupante” debido á “persistente anomalía constitucional que supón a non renovación do Consello Xeral do Poder Xudicial”.
“Certo é que a independencia, e con ela a garantía do Estado de Dereito, está mantida pola actuación persoal de xuíces e xuízas, pero iso non debe facernos esquecer que o funcionamento normal do órgano chamado a impoñela é algo non só desexable, senón imprescindible no contexto constitucional actual”, aseverou, á vez que advertiu que ”as circunstancias do pasado”, como a folga do persoal funcionario de 2018, as consecuencias da pandemia ou a recente folga dos letrados/as da Administración de Xustiza, “non poden servir como escusa, senón que son elementos que deben condicionar a nosa actuación para planificar o futuro”. Para levar a cabo esa mellora do sistema xudicial, Díaz-Castroverde afirmou que é “imprescindible” a plena implantación do expediente dixital.
En canto á creación de novas unidades, destacou a posta en marcha, en 2022, de tres xulgados de primeira instancia na Coruña, Lugo e Vigo. “Trátase só dunha parte dos que solicitamos, debendo chamar a atención en que, a un ritmo de creación de tres unidades xudiciais por ano, en Galicia non conseguiremos alcanzar, nin sequera a medio prazo, o número de xulgados necesarios”, remarcou.
