Cen anos do pasamento de José Martínez Fernández, o mellor alcalde de Ribeira

José Martínez Fernández

Joferpa.- Este 8 de abril cúmplense 100 anos da morte de José Martínez Fernández, considerado o mellor alcalde de Ribeira. Pertencente á familia Martínez  que tiñan navieiras, eran banqueiros e contaban con salgaduras, foi catro veces alcalde de Ribeira e está considerado como o mellor rexedor que tivo o concello gobernando en nove mandatos nos períodos 1897-1890, 1897-1899, 1904-1909 e 1914-1919.

Nos seus períodos e grazas ás súas boas relación políticas, o municipio conseguiu os maiores logros. Así chegaría o “Título de Cidade de Ribeira” en 1906, porto de segunda clase, cuartel da garda civil, camposantos de Palmeira e Santa Uxía e a segregación do chamado dos protestantes, nova Casa Consistorial e arranxo do Campo do Fraile, fonte do León de Padín, creación do corpo de serenos de Ribeira, traída de auga a Corrubedo desde o Moucho, construción dunha fonte na localidade, reconstrución do porto de Palmeira, arranxo da Rúa Rosalía Castro canalizando o río Pontelliña que discorre baixo esta rúa. Do seu mandato son tamén a construción da estrada Oleiros a Balteiro, Olveira a Corrubedo, Alto do Vilar en Palmeira a Moldes e o camiño Caramecheiro a Estrada do Son. Tamén do seu mandato  é a primeira lonxa de poxas de peixe que entrou en funcionamento o 1 de xaneiro de 1916.

Consistorio Ribeira 1914.Arquivo Joferpa. www.riveira.eu

O Ilustrísimo Señor Don José Martínez Fernández, tamén é lembrado como o grande benfeitor do municipio. Agora que estamos en plena pandemia hai que lembrar a da mal chamada da gripe española de 1918 que afectou á metade da poboación do concello e ocasionou ata setembro de ese ano a morte de 250 veciños. A Corporación  decidiu a busca de médicos e practicantes dado que o médico titular, Nicolás Blanco Sánchez, faleceu pola pandemia. Ase mesmo fixo unha “subscrición“ entre xente púidente para establecer unha cociña económica e facilitar alimentos a enfermos e convalecentes. Do seu propio peto chegou a pagar vacinas para loitar contra a pandemia.

O 13 de xullo de 1919 deixa os seus cargos o fronte  do concello debido o seu estado de saúde, e ese mesmo día era nomeado “Fillo predilecto de Ribeira” . Trasladaríase a Santiago para ser tratado da doenza que padecía e falecería o 8 de abril de 1921, causando o seu pasamento grande pesar en toda a poboación.

Mausoleo familia Martínez Fernández. Arquivo Joferpa

A Corporación Municipal decidiu  decretar loito oficial e dedicarlle a praza situada detrás do novo consistorio co nome de “Praza de Martínez Fernández”, ase mesmo colocaríase unha lápida de mármore  no lugar mais axeitado  da fachada do concello. A Corporación decide colocar un retrato do alcalde que se solicitaría á súa viúva, Dona Francisca Núñe,z e que debería ocupar a Sala de Sesións da Casa Consistorial xunto os de Antonio Romero Ortíz, Rafael Gasset Chinchilla, Pedro Pais Lapido, Luís Lamas Varela, Joaquín Chapaprieta, Francisco Prieto Mera e Eduardo Gasset Neira.
O seu inxente labor pasa sen embargo co tempo o esquecemento e o derrube do vello Consistorio nos anos setenta lévase tamén  a memoria da súa historia e do que fixo por este pobo. Non estaría mal recuperar o seu nome para a nosa historia.      

O ALCALDE DO POBO

Un dos episodios mais sonados e que amosa a forma de ser de José Martínez, aconteceu en xaneiro de 1917 e que lle granxeou o recoñecemento e agradecemento do pobo.  A situación de crise, paro e fame afectaba a todo o concello. O 25 dese mes  o rexedor foi rodeado por unha manifestación de mulleres e algúns homes que exixían a rebaixa dos prezos dos produtos de primeira necesidade e se lles facilitase millo para facer pan. Martínez enviou emisarios a Coruña e Pontevedra para comprar  grao e poñelo á venda  abaixo custe, incluso ordenou ós seus caseiros que desgreñasen o millo e o puxeran á venda o menor custe posible. O día seguinte mentres se celebraba un pleno no que o alcalde informaba das medidas, unha nova concentración mais virulenta  ameazaba con entrar no concello. Martínez amosando grande serenidade fixo que entrase unha comisión de 20 manifestantes para convencelos de que o que pretendían, asalto de comercios e grandeiros, queima de edificios non ía lograr o que querían. A tensión chegou o máximo cando enriba do ruído as campás da igrexa comezaron a  tocar a someten o que levantou os ánimos  e a alarma da poboación. A chegada dun tenente e de seis garda civís calmou os ánimos.

León de Padín. Arquivo Joferpa. www.riveira.eu

Trala trifurca o alcalde iniciou  trámites en entidades provincias e estatais e outras entidades e conseguiu 300 sacos de fariña para dar pan á maioría da poboación local. Ase mesmo alcaldía e corporación acordan utilizar tódolos fondos municipais e incluso endebedarse para adquirir fondos. O préstamo foi avalado polos propios concelleiros. Así en xuño de 1918 cómpranse 160 quintais de millo en Rois que con outras compras atenuarían a fame. A solución chegaría  en 1919 cando o Alcalde, a través do Goberno Civil e o Sindicato Agrario Católico de Santiago, compran cantidades suficientes de pataca holandesa e irlandesa e millo arxentino. Iso non evitou episodios puntuais como o asalto en xuño dese ano a varios carros cargados de alimentos  e nos que “turbas de chiqueillos sacaban abíchelas sen que a garda civil lograse evitalo expolo.   

bibliografía Daniel Bravo . Riveira,alcaldes para un siglo(1860-1975)